ලෝක බැංකු සමූහය විසින් ජූලි 1 වැනිදා සිට ක්රියාත්මක වන පරිදි ශ්රී ලංකාව පහළ මධ්යම ආදායම් ලබන රටක සිට ඉහළ මධ්යම ආදායම් ලබන රටක් ලෙස නැවත වර්ගීකරණය කර ඇත.
2019 දී ද ශ්රී ලංකාව මෙම තත්ත්වයේ පසු වූ අතර, වසරක් ඇතුළත එම තත්ත්වය අහිමි වී ගොස් පසුව ආර්ථික අර්බුදයකට මුහුණ දුන්නේ බංකොළොත් රටක් බවට පත් වෙමිනි.
ලෝක බැංකු සමූහය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ අඛණ්ඩව යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් පවතින දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධනය හේතුවෙන් මෙම නැවත වර්ගීකරණය සිදුවූ බවයි.
“පුළුල් පදනමකින් යුත් කාර්මික ප්රකෘතිය සහ සේවා අංශයේ (54.6%) විශේෂයෙන් මූල්ය සහ සංචාරක ආශ්රිත සේවාවන්හි ස්ථාවර වර්ධනය මගින් සහාය ලබා දෙමින් 2025 දී සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 5.0% කින් වර්ධනය විය. පවතින මිල ගණන් යටතේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 8.8% කින් වැඩි විය. කුඩා වුවද, හැකිලෙන ජනගහනය (0.7%) සහ විනිමය අනුපාතිකයේ අවප්රමාණය වීම (0.4%) යන කරුණුවල ඒකාබද්ධ බලපෑම හේතුවෙන් 2025 දී රට ඉහළ මධ්යම ආදායම් කාණ්ඩයට අයත් වීමේ සීමාව ඉක්මවා ගියේය.”
මෙම නැවත වර්ගීකරණය යනු රටේ ඒක පුද්ගල සාමාන්ය ආදායම ගෝලීය සීමාවක් ඉක්මවා ඇති බවට වන විධිමත් පිළිගැනීමක් වන අතර, එයින් අර්බුදයෙන් පසු සාර්ව ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත්වූ බවක් ලෝක බැංකුව විසින් ප්රකාශ කිරීමක් වේ.
ලෝක බැංකු සමූහය ඒක පුද්ගල දළ ජාතික ආදායම මත පදනම්ව ආර්ථිකයන් කාණ්ඩ හතරකට වර්ග කරයි: ඉහළ ආදායම්, ඉහළ මධ්යම ආදායම්, පහළ මධ්යම ආදායම් සහ අඩු ආදායම් වශයෙනි. ජූලි 1 වැනිදා නව මූල්ය වර්ෂය ආරම්භයේදී, පසුගිය දින දර්ශන වර්ෂය සඳහා වන ඒක පුද්ගල දළ ජාතික ආදායම් ඇස්තමේන්තු මත පදනම්ව සහ උද්ධමනය සඳහා වාර්ෂිකව ගැලපීම් සිදු කරන ලද ආදායම් කාණ්ඩ නිර්වචනය කරන සීමාවන්හි වෙනස්කම් සමඟ මෙම වර්ගීකරණයන් යාවත්කාලීන කෙරේ.
GNI මිනුම් ප්රකාශ කරනු ලබන්නේ ඇට්ලස් ක්රමයට අනුව ලබාගත් පරිවර්තන සාධක භාවිතා කරමින් නාමික එක්සත් ජනපද ඩොලර් මගිනි. මෙය සැලසුම් කර ඇත්තේ කෙටිකාලීන, රටකට ආවේණික වූ උච්චාවචනයන්ගේ බලපෑම අඩු කිරීම මගින් ජාත්යන්තරව සංසන්දනය කළ හැකි ඒක පුද්ගල දළ ජාතික ආදායමක මිනුමක් සැපයීම සඳහා ය.
ඇට්ලස් ක්රමවේදය සාර්ව ආර්ථික ස්ථායීතාවය, ආර්ථික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව, බාහිර අවදානම් හෝ ආර්ථික ක්රියාකාරීත්වයේ වෙනත් අංශ ඇගයීම සඳහා අදහස් කර නොමැති බව ලෝක බැංකුව සඳහන් කරයි. එය අදහස් කරන්නේ සමාන ආර්ථික ධාරිතාවයක් ඇති රටවල වාර්ෂික සටහනක් දැක්වීමට පමණි.
ඒක පුද්ගල ඇට්ලස් GNI හි වෙනස්වීම් මගින් සැබෑ ආදායම් වර්ධනය, දේශීය මිල ගණන් වල වර්ධනයන් සහ විනිමය අනුපාතිකයේ චලනයන් පිළිබිඹු කරයි. මෙම ක්රමවේදය ආර්ථිකයන් වර්ගීකරණය කිරීම සඳහා විනිවිද පෙනෙන සහ ස්ථාවර රාමුවක් ලබා දෙන නමුත්, එය රටක ආර්ථික තත්ත්වයන්ගේ සියලු මානයන් ග්රහණය කර නොගනී.
දර්ශකය නාමික එක්සත් ජනපද ඩොලර් වලින් මනිනු ලබන බැවින්, ඉහළ මිල ගණන් විනිමය අනුපාත චලනයන් මගින් සම්පූර්ණයෙන්ම සමනය නොවන ඉහළ උද්ධමනයක් සහිත කාල පරිච්ඡේදයන් මගින් ප්රතිඵල විකෘති විය හැක. ආදායම් කාණ්ඩ වෙන් කරන සීමාවන්ට ඉතා ආසන්න ඒක පුද්ගල දළ ජාතික ආදායමක් ඇති ආර්ථිකයන් සඳහා මෙය සත්ය වන අතර, එවැනි අවස්ථාවක සැබෑ වර්ධනය, උද්ධමනය, ජනගහනය හෝ විනිමය අනුපාතවල සංකලනයන්හි ඉතා කුඩා වෙනස්කම් හේතුවෙන් සමාන ආර්ථික පැතිකඩක් සහිත රටවල් මෙම සීමා රේඛාවේ දෙපසට වැටිය හැකි බව ලෝක බැංකුව පවසයි.
මෙම ඕනෑම සාධකයක කුඩා වෙනස්කම් නිසා රටක් වසරින් වසර කාණ්ඩවලින් ඉවත් වීමට සහ ඇතුළත් වීමට හේතු විය හැක.
“ඒ අනුව, ආදායම් කාණ්ඩ වර්ගීකරණය අර්ථකථනය කළ යුත්තේ තනි ආර්ථිකයන්හි ආර්ථික තත්ත්වයන් පිළිබඳ පුළුල් ඇගයීමක් ලෙස නොව ආදායම් මට්ටමේ මිනුම් ලෙස බව,” ලෝක බැංකුව නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේය.
ලෝක බැංකු සමූහය එහි ආදායම් වර්ගීකරණයන් වාර්තා සහ සංඛ්යාලේඛන ඇතුළු විශ්ලේෂණ අරමුණු සඳහා භාවිත කරයි. “රටක ආදායම් මට්ටම යනු මෙහෙයුම් ණය දීමේ අරමුණු සඳහා ලෝක බැංකු සම්පත් වෙන් කිරීමේ එකම නිර්ණායකය නොවේ. සුදුසුකම්, සම්පත් සහ ඒවාට අදාළ නියමයන් සහ කොන්දේසි තීරණය කිරීමේදී ලෝක බැංකු සමූහය තවත් බොහෝ අතිරේක නිර්ණායක සලකා බලයි.”
කෙසේ වෙතත්, වෙනත් ආයතන සුදුසුකම් නිර්ණායක, මෙහෙයුම් රාමු සහ පරිපාලන තීරණ දැනුම් දීම සඳහා ලෝක බැංකු සමූහයේ ආදායම් වර්ගීකරණයන් භාවිතා කරයි. ආර්ථික සහයෝගිතාව සහ සංවර්ධනය සඳහා වන සංවිධානය (OECD) විසින් වාර්තා කරන ලද නිල සංවර්ධන ආධාර සඳහා ඇති සුදුසුකම සහ වෙනත් සංවිධාන විසින් පාලනය කරනු ලබන ඇතැම් මනාප වැඩසටහන් සඳහා ප්රවේශය ඊට උදාහරණ වේ.
2019 ජූලි මාසයේදී, ඒක පුද්ගල දළ ජාතික ආදායම ඩොලර් 4,060ක් සහිතව (සීමාවට වඩා ඩොලර් 64ක් පමණක් වැඩියෙන්) ලෝක බැංකුව විසින් ශ්රී ලංකාව පළමු වරට ඉහළ මධ්යම ආදායම් ලබන රටක් ලෙස වර්ගීකරණය කරන ලදී. 2020 ජූලි මාසයේදී සංශෝධිත දත්ත මගින් රට එම සීමාවෙන් සුළු ප්රමාණයකට පහළට වැටීමත් සමඟ, රට නැවත පහළ මධ්යම ආදායම් මට්ටමට පහත් කරන ලදී.
2022 දී රට ආර්ථික අර්බුදයකට මුහුණ දුන්නේය; විදේශ විනිමය සංචිත සිඳී ගියේය. ශ්රී ලංකාව සිය ඉතිහාසයේ ප්රථම වතාවට විදේශ ණය පැහැර හැරියේය. උද්ධමනය ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගියේය.
“2027 නැවත වර්ගීකරණය පැමිණෙන්නේ සැබෑ අර්බුදයකින් සහ දැඩි පරිශ්රමයකින් ලබාගත් ප්රකෘතියකින් පසුවය. එය වඩාත් අර්ථවත් කරයි. කෙසේ වෙතත්, 2019 දී අත්දැක ඇති පරිදි එය ස්ථිර එකක් නොවේ.”
මෙම නැවත වර්ගීකරණයෙන් සැබෑ සහ දැඩි උත්සාහයකින් ලබාගත් ප්රගතිය පිළිබිඹු වේ. 2022 අර්බුදයෙන් ශ්රී ලංකාව යථා තත්ත්වයට පත්වීම සඳහා සාමාන්ය පුරවැසියන්ට බලපාන බදු වැඩි කිරීම් සහ සහනාධාර ප්රතිසංස්කරණ ඇතුළු වේදනාකාරී මූල්ය ගැලපීම් අවශ්ය විය. ඉහළ මධ්යම ආදායම් සීමාව තරණය කිරීම යනු එම ප්රයත්නයන් මැනිය හැකි ආර්ථික දියුණුවක් සඳහා දායක වී ඇති බව පිළිගැනීමකි.
කෙසේ වෙතත්, අවදානම් කිහිපයක් තවමත් පවතී:
ලෝක බැංකුව සෑම ජූලි 1 වැනිදාකම වර්ගීකරණයන් සමාලෝචනය කරයි. විනිමය අනුපාත, වර්ධනය මන්දගාමී වීම හෝ දත්ත සංශෝධන මගින් තනි වර්ෂයක් තුළ රටක් නැවතත් සීමාවෙන් පහළට තල්ලු කළ හැක. ශ්රී ලංකාව හරියටම මෙම අත්දැකීමට මුහුණ දී ඇත.
2022 ණය පැහැර හැරීමෙන් පසු ශ්රී ලංකාව වේදනාකාරී ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීමක් සම්පූර්ණ කළේය. රාජ්ය ණය මට්ටම් තවමත් ඉහළ අගයක් ගනී.
ආදායම ජනගහනය හරහා බෙදා හරින ආකාරය හෝ ආර්ථික ප්රකෘතිය වඩාත් අවදානමට ලක්විය හැකි අය වෙත ළඟා වී තිබේද යන්න එයින් පිළිබිඹු නොවේ. බොහෝ ශ්රී ලාංකික කුටුම්භයන් තවමත් අර්බුදකාරී වසරවල සිට ජීවන වියදම් පීඩනයන් කළමනාකරණය කරමින් සිටී. දරිද්රතා දර්ශක 2022 ට පෙර පැවති මට්ටම් දක්වා සම්පූර්ණයෙන් යථා තත්ත්වයට පත්වී නොමැත.
ප්රබල ලෙස යථා තත්ත්වයට පත් වූ වසරවල අගයන්ට වඩා පහත වැටෙමින්, 2027 දී ශ්රී ලංකාවේ වර්ධනය 3% ක් පමණ වනු ඇතැයි ලෝක බැංකුව අපේක්ෂා කරයි.
කෙසේ වෙතත් ලෝක බැංකුවේ මෙවැනි ශ්රේණිගත කිරීම් පැවතුණත් සාමාන්ය ජනතාවගේ ජන ජීවිතය තුළින් එය දිස් නොවන්නේ මන්දැයි විමසිය හැක.
ඇත්තෙන්ම ලෝක බැංකුව මෙයට පාදක කරගන්නා ඒක පුද්ගල දළ ජාතික ආදායම යනු අතිශය රැවටිලිකාරී දර්ශකයකි. රටේ සුළුතරයක් වූ ප්රභූ පන්තිය සහ මූල්ය සමාගම් අර්බුදය මැද පවා සිය ලාභ අනුපාත ඉහළ නංවා ගනිද්දී, බහුතරයක් වැඩකරන ජනතාවට සහ ගොවි කම්කරුවන්ට දිනකට වේල් දෙකක් සපයා ගැනීම අදටත් ජීවන අරගලයකි. මෙම ව්යාජ “සාමාන්ය අගය” මගින් සමස්ත ජනගහනය හරහා ධනය සමසේ බෙදී ඇති බවක් මතුපිටින් පෙන්වා, සැබෑ ව්යුහාත්මක පන්ති අසමානතාවය මුළුමනින්ම වසන් කරනු ලබයි.
ලෝක බැංකුව පවසන මෙම ආර්ථික “ප්රකෘතිය” අහසින් කඩා වැටුණු එකක් නොවේ. එය දිනාගනු ලැබුවේ වැඩකරන පන්තියේ සාක්කු හිස් කිරීමෙනි. වැට් බදු ඉහළ නැංවීම, විදුලි හා ජල බිල අහස උසට නැංවීම සහ සෞඛ්ය ඇතුළු පොදු සුබසාධන සේවාවන් කප්පාදු කිරීම හරහා ලබා ගත් මෙම ආර්ථික ස්ථායීකරණය, සැබැවින්ම ජනතාවගේ ජයග්රහණයක් නොවේ.
මෙම ආදායම් වර්ගීකරණයේ ඊළඟ අදියර අතිශය භයානකය. රටක් “ඉහළ මධ්යම ආදායම්” කාණ්ඩයට වැටුණු වහාම, රජයට නැවතත් ජාත්යන්තර මූල්ය වෙළෙඳපොළෙන් අධික පොලියට වාණිජ ණය ලබා ගැනීමට සිදුවේ. එනම්, ලෝක බැංකුවේ මෙම “උසස්වීම” මගින් අපව නැවතත් 2022 අර්බුදයට පාර කැපූ එම විනාශකාරී ණය උගුලටම තල්ලු කරමින් සිටියි.
සැබෑ සංවර්ධනයක් මැනිය යුත්තේ වෝල් ස්ට්රීට් නිර්ණායක මතින් නොවේ. රේටින් ආයතනවලින් ලංකාවේ ආර්ථිකයට ලබා දෙන ශ්රේණිගත කිරීම හෝ ලෝක බැංකුව අපව ස්ථානගත කරන ආකාරය මත නොවේ.ෙ
