ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) අපනයන ආදායම් පාලනය කරන රෙගුලාසි සංශෝධනය කර ඇත. ඒ අනුව, අපනයනකරුවන් තමන්ට නියමිත විදේශ විනිමය බැඳීම් පියවීමෙන් පසු ඉතිරි වන ඕනෑම විදේශ විනිමය උපයීමක්, එම ආදායම ලැබුණු මාසයට පසු මාසයේ 10 වැනි දින වන විට ශ්රී ලංකා රුපියල් බවට පත් කළ යුතු වේ.
මෙම අවශ්යතාවය හඳුන්වා දී ඇත්තේ මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා විසින් නිකුත් කරන ලද, 2024 අංක 1 දරන ශ්රී ලංකාවට අපනයන ආදායම් නැවත ගෙන්වා ගැනීමේ රීති සංශෝධනය කරමින් නිකුත් කළ “2026 අංක 2 දරන ශ්රී ලංකාවට අපනයන ආදායම් නැවත ගෙන්වා ගැනීමේ රීති” මගිනි.
ඊයේ (අඟහරුවාදා) ක්ෂණික විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළේ (spot foreign exchange market) ඇමෙරිකානු ඩොලරයකට සාපේක්ෂව රුපියලේ අගය රු. 337/337.75 ක් ලෙස අවසන් වූ අතර, එය සඳුදා දින වාර්තා වූ රු. 337/337.30 ට සාපේක්ෂව සුළු වෙනස් වීමකි.
මෙම සංශෝධිත රීති යටතේ, ඕනෑම දින දර්ශන මාසයකදී ශ්රී ලංකාවට අපනයන ආදායම් ලබන අපනයනකරුවන්ට, එම අරමුදල්වලින් ඉතිරි වන ශේෂය රුපියල් බවට පත් කිරීමට පෙර, අවසර ලත් ගෙවීම් සඳහා පමණක් එම මුදල් භාවිත කළ හැකිය.
එලෙස අවසර දී ඇති භාවිතයන් අතරට අපනයන ව්යාපාරයට අදාළ ජංගම ගනුදෙනු, විදේශ විනිමය ණය සහ අනෙකුත් අනුමත ණය පියවීම්, මෙරට පදිංචිව නොසිටින ආයෝජකයින්ට ලාභාංශ ගෙවීම්, විදේශීය සේවකයින්ගේ වැටුප්, විදේශ සංචාරවලට අදාළ විදේශ විනිමය අවශ්යතා, අපනයන ආදායමෙන් 10%ක් දක්වා රජයේ විදේශ විනිමය ණය සුරැකුම්පත්වල ආයෝජනය කිරීම, විදේශ විනිමය බැඳීම් සහිත වක්ර අපනයනකරුවන්ට සිදුකරන ගෙවීම් ඇතුළත් වේ.
සෘජු අපනයනකරුවන්ගෙන් විදේශ විනිමය ගෙවීම් ලබන වක්ර අපනයනකරුවන්ටද මෙම සංශෝධනය එකසේ අදාළ වේ. ඔවුන්ද අවසර ලත් ගෙවීම් පියවීමෙන් පසු ඉතිරි වන ඕනෑම ශේෂයක් ඊළඟ මාසයේ 10 වැනි දින වන විට රුපියල් බවට පත් කළ යුතුය.
මෙම නවතම වෙනස්කම සිදුව ඇත්තේ, ඩොලර් සඳහා වූ ඉහළ ඉල්ලුම සහ වෙළෙඳපොළේ ද්රවශීලතාවය (liquidity) සීමා වීම හේතුවෙන් මෑතකදී විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළේ ඇති වූ උච්චාවචනයන් පසුබිම් කරගෙනය.
වෙළෙඳපොළ පාර්ශ්වකරුවන් පවසන පරිදි, ඇතැම් ව්යාපාර ඉදිරි ගෙවීම් බැඳීම් සඳහා කල්තියා ඩොලර් සුරක්ෂිත කර ගැනීමට උත්සාහ කිරීම නිසා ආනයනකරුවන්ගේ විදේශ විනිමය ඉල්ලුම ඉහළ ගොස් ඇත. එමෙන්ම, රුපියලේ අගය තවදුරටත් පහත වැටෙනු ඇතැයි යන අපේක්ෂාවෙන් අපනයනකරුවන් සිය විදේශ විනිමය රුපියල් බවට පත් කිරීම ප්රමාද කර තිබේ. මෙලෙස ඉල්ලුම සහ සැපයුම අතර ඇති වූ අසමතුලිතතාවය විනිමය අනුපාතිකය කෙරෙහි පීඩනයක් ඇති කිරීමට හේතු විය.
මෙම සංශෝධිත රීති මගින් දේශීය විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළට ගලා එන අපනයන ආදායම් ප්රමාණය ඉහළ යනු ඇති අතර, බැංකු පද්ධතිය තුළ විදේශ විනිමය ද්රවශීලතාවය වැඩිදියුණු වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
ආර්ථික අර්බුද සමයේදී ශ්රී ලංකාව අපනයන ආදායම් රුපියල් බවට පත් කිරීමේ අවශ්යතා දැඩි කළ අතර, විදේශ විනිමය ගලා ඒමට සහය වීම සඳහා එම කාලය දින 30ක් දක්වා අඩු කළේය. පසුව, බාහිර අංශයේ තත්ත්වයන් යහපත් වීමත් සමඟ එම කාලය දින 90ක් දක්වා ලිහිල් කරන ලදී.
නව රීති මගින් දින 30ක පරිවර්තන අවශ්යතාවයක් සෘජුවම නැවත හඳුන්වා නොදුන්නද, අවසර ලත් විදේශ විනිමය බැඳීම් පියවීමෙන් පසු ඉතිරි වන ශේෂයන් මාසිකව රුපියල් බවට පත් කිරීමට අපනයනකරුවන්ට මෙයින් බැඳී සිටී.
විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළේ පවතින පීඩනයන් අවම කර ස්ථාවර මට්ටමක් පවත්වා ගැනීම සඳහා මහ බැංකුව සහ වෙළෙඳපොළ පාර්ශ්වකරුවන් අතර මෑතකදී පැවැති සාකච්ඡාවලින් අනතුරුව මෙම සංශෝධනය සිදු කර ඇත.
