https://fightbacknews.org/ වෙබ් අඩවිය වෙනුවෙන් J. Sykes ලියූ ලිපියක සිංහල පරිවර්තනය
මැයි 5 වන දිනට නූතන විද්යාත්මක සමාජවාදයේ නිර්මාතෘ කාල් මාක්ස්ගේ උපතින් වසර 208 ක් සපිරේ. ලොව පුරා සිටින කොමියුනිස්ට්වාදීන් ඔහුගේ උරුමය සමරමින් සහ අනුස්මරණය කරමින් මෙම දිනය සනිටුහන් කරනු ඇත.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වෙසෙන කොමියුනිස්ට්වාදීන් වන අප ද, මාක්ස්ගේ ස්මාරක සදෘශ්ය දායකත්වය දෙස ආපසු හැරී බැලීමත්, අද දවසේ මාක්ස් අපට පවසන්නේ කුමක්ද යන්න පිළිබඳව විමසා බැලීමත් ඉතා වැදගත් වේ.
මාක්ස් ලොව පළමු සමාජවාදියා නොවීය. එහෙත්, සමාජවාදී න්යාය විද්යාත්මක හා භෞතිකවාදී පදනමක් මත පිහිටුවීමටත්, සමාජවාදයට නොසැලෙන විප්ලවවාදී දිශානතියක් ලබා දීමටත් මුල් වූයේ ඔහුය. ඔහුගේ ශ්රේෂ්ඨ ශිෂ්යයෙකු වූ ලෙනින් පැවසූ පරිදි:
“මාක්ස්වාදී ඉගැන්වීම සර්වව්යාපී වන්නේ එය සත්ය බැවිනි. එය සර්ව සම්පූර්ණ හා සුසංයෝගී ය; එමෙන්ම එය ඕනෑම ආකාරයක මිථ්යා විශ්වාසයකට, ප්රතිගාමීත්වයකට හෝ ධනේශ්වර මර්දනය ආරක්ෂා කිරීමට එරෙහිව මිනිසාට පූර්ණ ලෝක දැක්මක් සපයයි. එය 19 වන සියවසේ මිනිසා බිහි කළ උතුම්ම දේවල, එනම් ජර්මන් දර්ශනය, ඉංග්රීසි දේශපාලන ආර්ථික විද්යාව සහ ප්රංශ සමාජවාදයේ නීත්යානුකූල උරුමකරු වේ.”
මෙහිදී තේරුම් ගත යුතු වැදගත් කරුණ නම් මාක්ස්වාදය හදිසියේ කොහේ හෝ සිට පහළ වූවක් නොවන බවයි. එය ධනවාදයේ වර්ධනය සහ විප්ලවවාදී කම්කරු පන්ති ව්යාපාරයේ නැගීම මගින් මෙහෙයවනු ලැබූ, ඊට පෙර පැවති අදහස්වල අන්තර් ක්රියාකාරිත්වයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස බිහි වූවකි. වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, මාක්ස් විසින් දේශපාලන ආර්ථික විද්යාව, දර්ශනය සහ සමාජවාදී චින්තනයේ පැවති වඩාත් දියුණු න්යායන් නමැති අමුද්රව්ය ගෙන, දරුණු පන්ති අරගලයක අත්දැකීම් තුළින් විද්යාත්මක සමාජවාදය නමැති න්යාය නිර්මාණය කළේය.
අප “විද්යාත්මක සමාජවාදය” යැයි පවසන විට ඉන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද? මාක්ස් විසින් සමාජවාදය විද්යාත්මක එකක් බවට පත් කළේ කුමන ආකාරයෙන්ද? පළමුව, මාක්ස්ට පෙර පැවති සමාජවාදී චින්තනය එහි හරය තුළ මනෝරාජික (Utopian) සහ විඥානවාදී වූ බව අප වටහා ගත යුතුය. සරලව කිවහොත්, මිනිස් විඥානය මෙහෙයවනු ලබන්නේ සහ හැඩගස්වනු ලබන්නේ මූලික වශයෙන් භෞතික යථාර්ථය විසින් බවත්, අපගේ අරමුණ විය යුත්තේ එම භෞතික යථාර්ථය මූලික වශයෙන් වෙනස් කිරීම බවත් තේරුම් ගැනීමට ඔවුන් අපොහොසත් විය. මාක්ස්ට පෙර විසූ මනෝරාජික සමාජවාදීන්ට මෙය වටහා ගැනීමට නොහැකි වූ නිසා, ඔවුන් මනෝරාජික සමාජයන් පිළිබඳ විවිධ මනඃකල්පිතයන් ගොඩනැගූ අතර ඒවා කරා ළඟා වීමට සැබෑ මගක් ඔවුන් සතුව නොවීය.
අනෙක් අතට, මාක්ස් තේරුම් ගත්තේ ඓතිහාසික හා සමාජීය වෙනස යනු නීති මගින් පාලනය වන ක්රියාවලියක් බවත්, සමාජය මූලික වශයෙන් ප්රතිසංස්කරණය කළ හැක්කේ එම නීති තේරුම් ගැනීමෙන් සහ ඒවා හසුරුවා ගැනීමෙන් පමණක් බවත්ය. අදහස් මගින් සමාජය තීරණය කරනවා වෙනුවට, සමාජයක භෞතික හා ආර්ථික පදනම, එනම් එම සමාජය භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය සහ බෙදා හැරීම සංවිධානය කරන ආකාරය විසින් එම සමාජයේ අදහස් තීරණය කරන බව මාක්ස් වටහා ගත්තේය.
භෞතික ක්රියාවලීන් මත පදනම්ව, ඉතිහාසය අවධි මාලාවක් ඔස්සේ ගමන් කර ඇති බව මාක්ස් දුටුවේය: එනම් ප්රාථමික සාමුහික සමාජයේ සිට පැරණි වහල් සමාජ දක්වා ද, පසුව වැඩවසම් ක්රමයට හා ධනවාදය දක්වා ද වශයෙනි. තවද, ඓතිහාසික වෙනස්වීම්වල එන්ජිම ලෙස ක්රියා කරන්නේ “පන්ති අරගලය” බව ඔහු වටහා ගත්තේය. පන්ති පවතින තාක් පන්ති අරගලය නොවැලැක්විය හැකි බව ඔහු දුටුවේය. පන්ති අරගලය සහ නොවැලැක්විය හැකි විප්ලවය යනු, නිෂ්පාදන බලවේගවල වර්ධනයට නිෂ්පාදන සබඳතා (හිමිකාරිත්වය සහ බලය පිළිබඳ පන්ති සබඳතා) බාධාවක් වන ඕනෑම පද්ධතියක ප්රතිඵලයකි. සමාජය ඉහළ අවධියකට ගමන් කළ හැක්කේ ප්රතිගාමී නිෂ්පාදන සබඳතාවල බැමිවලින් නිෂ්පාදන බලවේග නිදහස් කිරීමෙන් පමණි. නිෂ්පාදන මාදිලියක සිට තවත් මාදිලියකට සිදුවූ සෑම ඓතිහාසික සංක්රාන්තියකදීම සිදු වූයේ මෙයයි.
මේ අනුව, ධනවාදය පෙරළා දැමීම, විප්ලවය හරහා රාජ්ය බලය අල්ලා ගැනීම සහ තමන්ගේම සමාජවාදී රාජ්යයක් හරහා සමාජය ක්රමානුකූලව ප්රතිසංස්කරණය කිරීම කම්කරු පන්තියේ උදාර ඓතිහාසික මෙහෙවර බව ඔහු නිගමනය කළේය. මෙසේ කිරීමෙන්, කම්කරු පන්තිය විසින් පන්ති සහ පන්ති අරගලයේ සියලු අවශේෂයන් උපුටා දමා විනාශ කරනු ඇත; එමගින් කොමියුනිස්ට් සමාජය බිහි වනු ඇත. මෙය මාක්ස්වාදී ඉතිහාසය පිළිබඳ භෞතිකවාදී සංකල්පයේ හෝ ඓතිහාසික භෞතිකවාදයේ මූලික අදහසයි.
මෙම ඉතිහාසය පිළිබඳ න්යායට පදනම වන්නේ මාක්ස්ගේ “අපෝහක භෞතිකවාදය” (Dialectical Materialism) පිළිබඳ දර්ශනයයි. එහිදී උගන්වනු ලබන්නේ ප්රතිවිරෝධතා (එනම් එකිනෙකට ප්රතිවිරුද්ධ බලවේග එකිනෙකා සමඟ අරගල කිරීම සහ ස්ථාන මාරු කර ගැනීම) සියලු වෙනස්වීම්වල උත්ප්රේරකය බවයි. මාක්ස්ගේ අපෝහක භෞතිකවාදී න්යාය ඔහුගේ සහකරු ෆ්රෙඩ්රික් එංගල්ස් විසින් ද, පසුව ලෙනින්, ස්ටාලින් සහ මාඕ විසින් ද වැදගත් අයුරින් තවදුරටත් වර්ධනය කරන ලදී.
මාක්ස් තමාගේ අපෝහක හා ඓතිහාසික භෞතිකවාදය දේශපාලන ආර්ථික විද්යාව විශ්ලේෂණය කිරීම සඳහා යොදා ගත්තේය. ඒ අනුව, ඔහුගේ ශ්රේෂ්ඨ කෘතිය වන ‘ප්රාග්ධනය’ (Capital) තුළින් ඔහු ධනේශ්වර ක්රමයේ ගාමක නීති හෙළිදරව් කළ අතර, ධනේශ්වර නිෂ්පාදන යාන්ත්රණය තුළ සැඟවී ඇති, කම්කරු පන්තිය මංකොල්ලකෑම මත පදනම් වූ ධනේශ්වර සූරාකෑම සිදු වන ආකාරය පෙන්වා දුන්නේය.
භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයේ හදවතේ පවතින “අගය පිළිබඳ නියමය” (Law of Value) තේරුම් ගැනීමට ඔහු සමත් විය. එනම් භාණ්ඩයක අගය තීරණය වන්නේ එය නිෂ්පාදනය කිරීමට අවශ්ය “සමාජීය වශයෙන් අවශ්ය ශ්රම කාලය” මත බවයි. නිෂ්පාදන පිරිවැය සාමාන්ය මට්ටමට වඩා අඩු කිරීම සඳහා ඵලදායිතාව ඉහළ නැංවීම මගින් ලාභය උපරිම කර ගැනීමට තරඟකාරිත්වය විසින් ධනපතීන්ව පොළඹවන ආකාරය ඔහු පැහැදිලි කළේය. එමෙන්ම, ධනේශ්වර ආර්ථික විද්යාඥයන්ගේ බොරු ප්රයෝගයන් පසෙකලා, ධනපතියන්ට ලාභ ලැබිය හැක්කේ “අතිරික්ත අගය” (Surplus Value) නමැති කූට උපක්රමය හරහා බව ඔහු ලොවට හෙළි කළේය. අතිරික්ත අගය යනු කම්කරු පන්තියට ගෙවන වැටුපට වඩා වැඩියෙන් ඔවුන් විසින් නිපදවනු ලබන, ධනපතියා විසින් සාක්කුවේ දමාගන්නා අගයයි. මෙය ධනේශ්වර ලාභයේ පදනම වන අතර, එමගින් ධනපති පන්තිය ධනවත් වීමත්, ධනය අතළොස්සක් අතට කේන්ද්රගත වීමත්, වැඩකරන ජනතාව දුප්පත් වීම හා පීඩාවට පත්වීමත් සිදු වේ.
මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, ධනවාදය නොවැලැක්විය හැකි පරිදි කාලීන “අධිනිෂ්පාදන අර්බුද” (Crises of Overproduction) කරා ගමන් කරන බවත්, එමගින් කම්කරුවන් විරැකියාව නමැති සංචිත හමුදාවට ඇද දමන බවත්, නිෂ්පාදන බලවේග නාස්ති වී විනාශ වී යන බවත් මාක්ස් වටහා ගත්තේය. මෙය නිෂ්පාදන සබඳතා විසින් නිෂ්පාදන බලවේගවල වර්ධනයට බාධා පමුණුවන අර්බුදයකි; මෙම විනාශකාරී චක්රයට ඇති එකම විසඳුම විප්ලවයයි.
‘ප්රාග්ධනය’ කෘතිය මාක්ස් කම්කරු පන්තියට දුන් ශ්රේෂ්ඨ තෑග්ගයි. එය ගැටලුව (ධනවාදය) සහ විසඳුම (සමාජවාදී විප්ලවය) යන දෙකම පැහැදිලි කළේය. එය රෝගය හඳුනාගෙන ඊට ප්රතිකාරය ද හෙළි කළේය. එහෙත් මාක්ස් යනු හුදු න්යායවාදියෙකු පමණක් නොවීය. කම්කරුවන්ට සූරාකෑමෙන් මිදී නව සමාජයක් ගොඩනැගිය හැක්කේ පන්තියක් ලෙස විප්ලවය සඳහා සංවිධානය වීමෙන් පමණක් බව ඔහු තේරුම් ගත්තේය. මාක්ස් යනු විප්ලවවාදී සංවිධායකයෙකු වූ බව අප අමතක නොකළ යුතුය. ඔහු කම්කරු පන්තිය දැනුවත් කිරීම සහ උද්ඝෝෂණය කිරීම සඳහා පත්රිකා ලිවීය, පුවත්පත් සංස්කරණය කළේය. එමෙන්ම ඔහු විප්ලවවාදී කම්කරු පන්ති සංවිධාන පිහිටුවා ඒවාට නායකත්වය දුන්නේය.
1846 දී ඔහු ‘කොමියුනිස්ට් ලිපි හුවමාරු කමිටුව’ (Communist Correspondence Committee) පිහිටුවීය. එය 1847 දී ‘සාධාරණත්වයේ ලීගය’ (League of the Just) සමඟ ඒකාබද්ධ වී මාක්ස්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ‘කොමියුනිස්ට් ලීගය’ පිහිටුවන ලදී. මාක්ස් සහ එංගල්ස් විසින් සම-කර්තෘත්වය දැරූ කොමියුනිස්ට් ලීගයේ දැවෙන වැඩපිළිවෙළ වූ ‘කොමියුනිස්ට් ප්රකාශනය’ (The Communist Manifesto) ඔහුගේ වඩාත් ප්රසිද්ධ සහ වැඩිපුරම කියවන ලද කෘතියක් බවට පත් විය. 1850 දී මාක්ස් විසින් කොමියුනිස්ට් ලීගයේ මධ්යම කාරක සභාවට කළ සිය ප්රසිද්ධ දේශනයේදී, ප්රකාශනයේ ඉදිරිපත් කරන ලද න්යායේ ප්රායෝගික පැත්ත පැහැදිලි කළේය. එහිදී මාක්ස් පැහැදිලි කරන්නේ විප්ලවය හරහා කම්කරු රජයක් පිහිටුවීම සඳහා කම්කරුවන් තමන්ගේම පන්ති අවශ්යතා වෙනුවෙන් ස්වාධීනව ක්රියා කළ යුතු බවයි. ඔහුගේ විප්ලවවාදී ක්රියාකාරකම් හේතුවෙන් ලන්ඩනයට පිටුවහල් කරනු ලැබීමෙන් පසුව, ඔහු ඉතිහාසයේ ‘පළමු ජාත්යන්තරය’ ලෙස හැඳින්වෙන ‘ජාත්යන්තර කම්කරු සංගමය’ පිහිටුවීමට සහ නායකත්වය දීමට උදවු විය.
අද දවසේ මාක්ස්ගේ දායකත්වය
අද වන විට ධනවාදය එහි ඉහළම සහ අවසාන අදියර වන, ලෙනින් විසින් “අධිරාජ්යවාදය” ලෙස හැඳින්වූ අවධියට ළඟා වී ඇත. එය මියයමින් පවතින පද්ධතියකි; දිරාපත් වන පද්ධතියකි. එය ප්රතිසංස්කරණය කළ නොහැකි, සහනයක් බලාපොරොත්තු විය නොහැකි පද්ධතියකි. ඉතිහාසය තුළ එය ඉටු කළ යම් ප්රගතිශීලී කාර්යභාරයක් තිබුණේ නම් එය බොහෝ කලකට පෙර අවසන් වී ඇත. එය දැන් අපට යහපත් ලෝකයක් ගොඩනැගීමට බාධාවක් පමණි.
තම මරණාසන්න මොහොතේදී එය අතිශයින්ම කුරිරු සහ ප්රචණ්ඩ වී ඇති අතර, ලොව පුරා වැඩකරන සහ පීඩිත ජනතාවගේ ලේ උරා බොමින් පරපෝෂිතයෙකු ලෙස තම ආයු කාලය දීර්ඝ කර ගැනීමට උත්සාහ කරයි. ට්රම්ප්ගේ ප්රතිගාමී පාලනය ධනවාදයේ ප්රතිවිරෝධතා තියුණු කර ඇති අතර, තමන්ව අතුගා දමන ඉතිහාසයේ රළ පහර වැළැක්වීමට උත්සාහ කරමින්, එය තමන්ගේම අවසානය වේගවත් කර ගනිමින් සිටී.
‘ප්රාග්ධනය’ කෘතියේ සිට ‘කොමියුනිස්ට් ලීගයට කළ දේශනය’ දක්වාත්, ධනවාදයේ ගාමක නීති පිළිබඳ ඔහුගේ පැහැදිලි කිරීමේ සිට එය පෙරළා දැමීමේ ක්රමවේදය දක්වාත් මාක්ස් අපට පැහැදිලි කළ සෑම දෙයක්ම අදටත් සත්ය වේ. සැබවින්ම, සමාජවාදය වෙනුවෙන් සටන් කරන පන්ති-විඥානික කම්කරුවන් සහ අධිරාජ්යවාදයෙන් නිදහස පතන පීඩිත ජාතීන් එක්ව විප්ලවවාදී ලෙස සංවිධානය වීම අත්යවශ්ය වේ. මාඕ සේතුං වරක් පැවසූ පරිදි:
“ජනතාව සංවිධානය කිරීම අප සතු කාර්යයකි. ප්රතිගාමීන් පෙරළා දැමීම සඳහා ජනතාව සංවිධානය කිරීම අප සතුය. ඕනෑම ප්රතිගාමී දෙයක් එක හා සමානය; ඔබ පහර නොදුන්නොත් එය වැටෙන්නේ නැත. මෙය හරියට පොළොව අතුගෑම වැනිය; රීතියක් ලෙස, කොස්ස නොයන තැන දූවිලි ඉබේ පහව යන්නේ නැත.”
වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, අප මාක්ස්ගේ මූලික කාර්යය ඉදිරියට ගෙන යා යුතු අතර ඔහුගේ අඩිපාරේ යා යුතුය. අප ඉතිහාසයේ නීති ග්රහණය කර ගත යුතුය, ප්රතිවිරෝධතා හඳුනාගෙන ඒවා හසුරුවා ගත යුතුය, සහ විප්ලවය සඳහා සංවිධානය විය යුතුය.
