ශ්‍රී ලංකා රේගුව විසින් රඳවාගෙන සිටින වාහන තොගයක් කොන්දේසිවලට යටත්ව මුදා හැරීමේ හැකියාව පවතින බව ඔක්තෝබර් 16 වැනිදා අභියාචනාධිකරණයට දැනුම් දී තිබේ. මෙම වාහන ප්‍රධාන වශයෙන්ම මෙරට දී ණයවර ලිපි (Letters of Credit – LCs) විවෘත කර, නිෂ්පාදිත රටින් බැහැර වෙනත් තෙවන රටකින් ආනයනය කිරීම හේතුවෙන් රේගුවේ අත්අඩංගුවට පත්විය.‘
රේගුව විසින් අධිකරණය හමුවේ ඉදිරිපත් කරන ලද මෙම යෝජනාව මඟින්, දිගු කලක් තිස්සේ වරායේ සිරවී තිබූ වාහන තොගය ආර්ථිකයට මුදා හැරීමට තාවකාලික මාර්ගයක් විවෘත වී ඇත. අතිරේක සොලිසිටර් ජනරාල් සුමති ධර්මවර්ධන මහතා අධිකරණය හමුවේ කරුණු දක්වමින් ප්‍රකාශ කළේ, අදාළ වාහන ආනයනකරුවන් සමාගම් ඇපකරයක් (Corporate Bond) හෝ පුද්ගලික ඇපකරයක් (Personal Bond) ඉදිරිපත් කිරීමෙන් අනතුරුව ඒවා මුදා හැරීමට අවසර දිය හැකි බවයි. ඊට අමතරව, රේගුවට ගෙවිය යුතු අමතර ගාස්තු ගෙවීමෙන් පසු වාහන ලියාපදිංචි කිරීමට ද අවසර හිමි වන බව දැනුම් දෙන ලදී.
මෙම නෛතික අර්බුදය ප්‍රධාන වශයෙන් BYD ඇතුළු විදුලි වාහන (EV) තොගයක් සම්බන්ධයෙන් ගොනු කරන ලද පෙත්සම් 15ක් ආශ්‍රිතව මතු වී ඇත. මෙම නඩුකර සමථයකට පත් කිරීමේ හැකියාව සොයා බැලීම සඳහා අභියාචනාධිකරණය ලබන 22 වනදා නඩුව යළි කැඳවීමට නියම කළේය.
රඳවාගෙන සිටින වාහන මුදා හැරීමේ නියෝගයක් ඉල්ලා වාහන ආනයනකරුවන් විසින් ගොනු කර තිබූ මූ පෙත්සම් 15ක් අද දින අභියාචනාධිකරණයේ සභාපති විනිසුරු රොහාන්ත අබේසූරිය සහ ප්‍රියන්ත ප්‍රනාන්දු යන මහත්වරුන්ගෙන් සමන්විත විනිසුරු මඩුල්ල ඉදිරියේ කැඳවනු ලැබීය.
ශ්‍රී ලංකා රේගුව වෙනුවෙන් පෙනී සිටි අතිරේක සොලිසිටර් ජනරාල් සුමති ධර්මවර්ධන මහතා අධිකරණයට දැනුම් දුන්නේ, අදාළ වාහන මුදා හැරීමට ඇති ප්‍රධාන බාධාව දැන් ඉවත් කළ හැකි බවයි. ඒ අනුව, ආනයනකරුවන්ට සමාගම් ඇපකරයක් හෝ පුද්ගලික ඇපකරයක් ඉදිරිපත් කර, රේගුවට ගෙවිය යුතු අමතර ගාස්තු ගෙවීමෙන් පසු වාහන භාර ගැනීමට අවස්ථාව සලසා දීමට රේගුව එකඟ විය. මෙම ක්‍රියාමාර්ගය මඟින්, නෛතික ක්‍රියාදාමය අවසන් වන තුරු වාහන වරායේ රඳවා තබා ගැනීමෙන් සිදුවන ආර්ථික හානිය අවම කිරීම සහ ඒ වෙනුවට රාජ්‍ය ආදායම මූල්‍ය ඇපකරයක් මගින් සුරක්ෂිත කිරීම අරමුණු කර ගෙන ඇත.
35% අධිභාරය
මෙම නඩුකරයේ තීරණාත්මක අංගයක් වූයේ රේගුව විසින් මුදා හැරීම සඳහා යෝජිත සියයට 35ක අධිභාරයයි. ආනයනකරුවන්ගේ පාර්ශ්වය නියෝජනය කළ ජනාධිපති නීතිඥ ෆයිසර් මුස්තාපා මහතා අධිකරණය හමුවේ ප්‍රබල තර්කයක් ඉදිරිපත් කළේය. එනම්, රේගුව යෝජනා කරන මෙම 35% අධිභාරය ගෙවීමට සිදුවුවද, පෙත්සම්කරුවන් මෙම පෙත්සම් මගින් ඉල්ලා සිටින සහන ලැබුණහොත්, එම ගෙවන ලද මුදල යළි අයකර ගැනීමට හැකි විය යුතු බවට නියෝගයක් ලබා දිය යුතු බවයි.
ආනයනකරුවන් මෙසේ තර්ක කරන්නේ, භාණ්ඩාගාරය විසින් යෝජනා කරන ලද මෙම 35% අධිභාරය අය කිරීම මඟින් වාහනවල සත්‍ය පිරිවැය එහි නියම වටිනාකම ඉක්මවා යන බැවිනි. එමනිසා, මෙම මුදල නීත්‍යානුකූල බද්දක් ලෙස නොව, නඩුවේ අවසාන තීන්දුව මත රඳා පවතින විවාදාත්මක ගෙවීමක් (Collateralized Payment) ලෙස සැලකීම වැදගත්ය.
ජනාධිපති නීතිඥ ෆයිසර් මුස්තාපා මහතා තවදුරටත් අධිකරණය හමුවේ කරුණු දක්වමින්, මෙම ආකාරයෙන් ගෙන්වන ලද වාහන අතීතයේදී ශ්‍රී ලංකා රේගුව විසින් කොන්දේසි මත මුදා හැර තිබෙන බව පෙන්වා දුන්නේය. ආනයනකරුවන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥවරුන් පෙන්වා දුන්නේ, නිසි ක්‍රියාදාම අනුගමනය කරමින් සහ අවශ්‍ය බදු ගෙවීමෙන් අනතුරුව සමාන වාහන 1,503ක් රේගුව විසින් මීට පෙර මුදා හැර ඇති නමුත් , වත්මන් තොගය සම්බන්ධයෙන් වෙනස් ආකාරයකට කටයුතු කරන්නේ කෙසේදැයි ප්‍රශ්න කළේය.
මෙම තත්ත්වය තුළ, රේගුවේ පරිපාලන ක්‍රියාමාර්ගවල ස්ථාවරත්වය සහ අසමානතාවය පිළිබඳව ප්‍රශ්න කරමින්, එලෙස මුදාහල වාහන පිළිබඳ ලැයිස්තුවක් අධිකරණයට කැඳවන ලෙස ජනාධිපති නීතිඥවරයා ඉල්ලා සිටියේය. මෙයින් ගම්‍ය වන්නේ, ආනයනකරුවන් රේගුවේ ක්‍රියාවලියට එරෙහිව නීතියේ සමාන ආරක්ෂාව සහ පරිපාලන යුක්තිය පිළිබඳ පදනම මත සටන් කරන බවයි.
සමථයක් පුලුවන්ද?
අනෙකුත් පෙත්සම්කාර පාර්ශ්වයන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ජනාධිපති නීතිඥවරුන් වන ඉක්‍රම් මොහොමඩ් සහ සංජීව ජයවර්ධන මහත්වරුන් මෙම නඩුකර සමථයකට පත්කිරීමට තිබෙන හැකියාව සොයා බැලීම සඳහා ඉදිරි දිනයක කැඳවන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.
මෙම නඩුවල නෛතික සංකීර්ණතාවය සහ ප්‍රතිපත්තිමය ස්වභාවය හේතුවෙන්, නීතිමය තීන්දුවකට එළඹීමට වඩා රජයේ අංශ (භාණ්ඩාගාරය, රේගුව) සහ ආනයනකරුවන් අතර සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් විසඳුමක් ලබා ගැනීමට අධිකරණය ප්‍රමුඛතාව දී ඇත. ඒ අනුව, සමථයකට පත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් තීරණයක් ගැනීම සඳහා ලබන 22 වනදා අදාළ පෙත්සම් යළි කැඳවීමට අභියාචනාධිකරණය නියම කළේය.
අත්අඩංගුවේ පවතින වාහන මුදා හැරීම සම්බන්ධයෙන් පාර්ශ්වයන්ගේ ප්‍රධාන තර්ක
| නෛතික පාර්ශ්වය | ඉදිරිපත් කළ කොන්දේසි/තර්ක | නෛතික වැදගත්කම | |
| ශ්‍රී ලංකා රේගුව | සමාගම් හෝ පුද්ගලික ඇපකරයක් සහ අමතර ගාස්තු ගෙවීමෙන් මුදා හැරීමට අවසර දීම. | රාජ්‍ය ආදායම සුරක්ෂිත කිරීම සහ වාහන භෞතිකව නිදහස් කිරීම (Fiscal Protection). | |
| ආනයනකරුවන් | 35% අධිභාරය අය නොකළ යුතුයි; අය කරන්නේ නම් නඩු ජයගතහොත් මුදල ආපසු ලබා ගැනීමට හැකි විය යුතුයි. | පනවනු ලබන ගාස්තුව දඩයක් ලෙස නොව, ආපසු ලබාගත හැකි ඇපයක් ලෙස නෛතිකව පිළිගැනීම තහවුරු කිරීම. | |
| ආනයනකරුවන් | අතීතයේ සමාන වාහන 1,503ක් මුදාහල ආකාරය පිළිබඳ ලැයිස්තුවක් කැඳවීම. | රේගුවේ ක්‍රියාමාර්ගවල අසමානතාවය සහ පූර්වාදර්ශය මත පදනම්ව පරිපාලන යුක්තිය ඉල්ලා සිටීම. |
වටිනාකම අවප්‍රමාණය කිරීම
මෙම සමස්ත නඩු මාලාවට පාදක වූ මූලික නෛතික ගැටලුව වන්නේ, ආනයනකරුවන් විසින් අනුගමනය කරන ලද ‘තෙවන රට ණයවර ලිපි’ (Cross-Border Letters of Credit) ක්‍රමයයි. මෙම ක්‍රමය මඟින් ශ්‍රී ලංකා රේගුවට ගෙවිය යුතු බදු ප්‍රමාණය ගණනය කිරීමේදී වාහනවල සත්‍ය වටිනාකම අවප්‍රකාශ කිරීමේ අවදානමක් ඇති වන බවට රේගුව චෝදනා කරයි. එය ජාවාරමක් බවට පත් විය හැකි අතර, බදු පැහැරහැරීමේ හැකියාව පවතී.
සාමාන්‍ය වෙළඳ කටයුතුවලදී, ආනයනය කරන භාණ්ඩයක් සඳහා ණයවර ලිපියක් විවෘත කරනු ලබන්නේ භාණ්ඩයේ සත්‍ය නිෂ්පාදකයා හෝ මුල් අපනයනකරු සිටින රටේ බැංකුවක් හරහාය. කෙසේ වෙතත්, මෙම නඩුවේදී, ආනයනකරුවන් වාහනය නිෂ්පාදනය කළ රට (උදාහරණයක් ලෙස BYD නිෂ්පාදනය කරන චීනය) වෙනුවට, සිංගප්පූරුව වැනි වෙනත් තෙවන පාර්ශ්ව රටක බැංකුවක් හරහා LC විවෘත කර ඇත.
WTO තක්සේරු මූලධර්ම උල්ලංඝනය වීම
තෙවන රට LC යොදා ගැනීම මඟින් වාහනයේ ‘සත්‍ය ගනුදෙනු වටිනාකම’ (Transaction Value) සැඟවීමට උත්සාහ කරන බවට රේගුව චෝදනා කරයි. ශ්‍රී ලංකා රේගුව ලෝක වෙළඳ සංවිධානයේ (WTO) රේගු තක්සේරු ගිවිසුමේ (Agreement on Customs Valuation – ACV) මූලධර්ම දැඩි ලෙස අනුගමනය කරයි. මෙම නීතිවලට අනුව, ආනයන භාණ්ඩයක රේගු වටිනාකම විය යුත්තේ, ශ්‍රී ලංකාවට අපනයනය කිරීම සඳහා විකිණීමේදී භාණ්ඩ සඳහා සැබවින්ම ගෙවන ලද හෝ ගෙවිය යුතු මිලයි.
තෙවන රටක් හරහා LC විවෘත කිරීමේදී, භාණ්ඩය අවසන් පාරිභෝගිකයාට (ශ්‍රී ලංකාවේ ආනයනකරුට) විකිණීමට පෙර තෙවන රටේ අතරමැදියෙකු හරහා ගමන් කරයි. මෙම අතරමැදියා විසින් නිකුත් කරන ලද ඉන්වොයිසිය මඟින් වාහනයේ මුල් නිෂ්පාදන මිලට වඩා අඩු CIF (Cost, Insurance, and Freight) අගයක් ප්‍රකාශ කළ හැකි බව රේගුවේ මතය වී තිබේ. මෙලෙස සත්‍ය වටිනාකම අවප්‍රකාශ කිරීම මඟින් රේගු ආනයන බදු (Customs Import Duty) ඇතුළු අනෙකුත් බදු පැහැර හැරීමට ඉඩකඩ සලසා ඇත.
මෙමගින් වාහන ආනයනය හරහා අපේක්ෂිත බදු ආදායම ලබා ගැනීමට නොහැකි වේ. සමාගම් වාසි ලබයි.
මෙම තෙවන රට LC යාන්ත්‍රණය නියාමනය කිරීමට දැඩි ලෙස ක්‍රියා නොකළහොත්, එය ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත රේගු තක්සේරු පද්ධතියේ විනිවිදභාවය බිඳ දමනු ඇත. රේගුව කොන්දේසි සහිත මුදා හැරීමක් යෝජනා කිරීම මඟින්, ආනයනකරුවන්ට භාණ්ඩ නිදහස් කර ගැනීමට අවස්ථාව ලබා දෙන අතරම, මෙම LC ක්‍රමය හරහා රජයට අහිමි වූ බවට සැක කරන ආදායම (35% අධිභාරය/ඇපකරය මඟින්) සුරක්ෂිත කිරීමට උත්සාහ කරයි. මෙය රටේ ජාත්‍යන්තර වෙළඳ ගිවිසුම්වලට අනුකූලව කටයුතු කිරීම සහ දේශීය රාජ්‍ය ආදායම ආරක්ෂා කර ගැනීම යන අරමුණු දෙකම සමබර කර ගැනීමට දරන උත්සාහයකි.
BYD වාහන නඩුව
නඩුවලට පාදක වූ ආන්දෝලනාත්මක වාහන ආනයන අතර, John Keells CG Auto (JKCG) සමාගම විසින් ආනයනය කරන ලද BYD විදුලි වාහන (EV) 625 ක් පමණ මේ වන විට රඳවාගෙන ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම නඩු අර්බුදයේ සංකීර්ණතාවය පවතින්නේ, තෙවන රට LC හරහා සිදුවන වටිනාකම් අවප්‍රකාශ කිරීමට අමතරව, තවත් බදු පැහැර හැරීමේ ක්‍රමවේදයක් සම්බන්ධයෙන් රේගුව චෝදනා එල්ල කර තිබීමයි.
තාක්ෂණික කරුණුවලින් වංචා කිරීමේ චෝදනාව
රේගුව විසින් BYD වාහන තොගය රඳවා ගැනීමට බලපෑ දෙවන බරපතලම චෝදනාව වන්නේ, වාහනවල සත්‍ය මෝටර් ධාරිතාවය (කිලෝවොට් – kW) වැරදි ලෙස ප්‍රකාශ කිරීමයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ මෝටර් රථ සඳහා වන සුරාබදු (Excise Duty) ගණනය කිරීමේදී, වාහනයේ කිලෝවොට් (kW) ධාරිතාවය ඉතා තීරණාත්මක සාධකයකි. ඉහළ kW ධාරිතාවක් සහිත වාහනයකට සාමාන්‍යයෙන් ඉහළ සුරාබදු ගෙවීමට සිදු වේ. වාහන ආනයනකරුවන් විසින් මෙම ධාරිතාව අඩු ලෙස ප්‍රකාශ කිරීමෙන් බදු ගෙවීම පැහැර හැරීමට උත්සාහ කර ඇති බවට රේගුව චෝදනා කරයි.
උදාහරණ ලෙස, BYD Atto 3 වාහනවල සත්‍ය ධාරිතාව 150kW වුවත්, ඒවා 100kW ලෙස ප්‍රකාශ කර තිබීම සහ Dolphin Dynamic වාහන 70kW වෙනුවට 49kW ලෙස ප්‍රකාශ කර තිබීම සඳහන් වේ. මෙම තාක්ෂණික දත්ත වැරදි ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම, තෙවන රට LC මගින් CIF වටිනාකම අවප්‍රකාශ කිරීමේ උත්සාහයට අමතරව, ද්විත්ව බදු පැහැර හැරීමේ උපාය මාර්ගයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වී ඇති බව පැහැදිලිය.
ආනයනකරුවන්ගේ තර්කය
ආනයනකරුවන්ගේ පාර්ශ්වය විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද මූලික තර්කය වන්නේ, රේගුවේ ක්‍රියාමාර්ග පරිපාලනමය වශයෙන් ස්ථාවර නොවන බවයි. John Keells CG Auto සමාගම අධිකරණයට දැනුම් දුන්නේ, සමාන වාහන 1,503ක් නිසි ක්‍රියාදාම අනුගමනය කර බදු ගෙවීමෙන් පසු රේගුව විසින් දැනටමත් මුදා හැර ඇති බවයි. මෙම නඩුකරයේදී, ආනයනකරුවන් ඉල්ලා සිටින්නේ, පෙර මුදා හරින ලද තොගය සම්බන්ධයෙන් අනුගමනය කළ පූර්වාදර්ශයම වත්මන් තොගය සඳහා ද අනුගමනය කළ යුතු බවයි.
මුල් අවධියේදී මුදා හරින ලද වාහන 1,503 කට සාපේක්ෂව වත්මන් තොගය (625ක්) සම්බන්ධයෙන් දැඩි ක්‍රියාමාර්ග ගැනීම පිටුපස ඇති හේතුව විය හැක්කේ, මුල් තොගය මුදා හැරීමෙන් පසු රේගුවට මෙම ද්විත්ව බදු පැහැර හැරීමේ ක්‍රමවේදය (විශේෂයෙන්ම kW ධාරිතාව පිළිබඳ වැරදි ප්‍රකාශය) පිළිබඳව පූර්ණ පරීක්ෂණයක් කිරීමට කාලය ලැබීමයි. එබැවින්, රේගුවට අහිමි වූ බවට සැක කරන ආදායම නිවැරදිව තක්සේරු කර, 35% අධිභාරය හරහා එම මුදල ආවරණය කර ගැනීමට රේගුව කටයුතු කරන බව පෙනේ.
නෛතික අර්බුදයට පාදක වූ ආනයන විෂමතා
| විෂමතාවය | පැහැදිලි කිරීම | ඉලක්කගත බදු පැහැර හැරීම | නෛතික පදනම |
| තෙවන රට ණයවර ලිපි | නිෂ්පාදිත රට වෙනුවට වෙනත් රටකින් LC විවෘත කිරීම. | භාණ්ඩවල සත්‍ය ‘ගනුදෙනු වටිනාකම’ අවප්‍රකාශ කිරීම සහ රේගු බදු (CID) අඩු කිරීම. | WTO/රේගු තක්සේරු නීති උල්ලංඝනය 1 |
| BYD බල ධාරිතාවය වැරදි ප්‍රකාශ කිරීම (kW Misdeclaration) | 150kW වැනි ඉහළ ධාරිතාවක් 100kW ලෙස ප්‍රකාශ කිරීම. | වාහනවල කිලෝවොට් (kW) ධාරිතාව මත ගණනය කරන සුරාබදු (Excise Duty) අඩු කිරීම. | සුරාබදු (විශේෂ විධිවිධාන) පනත 9 |
කොන්දේසි සහිතව මුදා හැරීම
අභියාචනාධිකරණය හමුවේ රේගුව විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද කොන්දේසි සහිත මුදා හැරීමේ යෝජනාව මූල්‍ය සහ නෛතික අවදානම් කළමනාකරණය සඳහා වැදගත් ක්‍රමවේදයකි. මෙමඟින් නඩුවේ අවසාන තීන්දුව ලැබෙන තුරු වාහන ආර්ථිකයට මුදා හැරීම සහ ඒ වෙනුවට රාජ්‍ය ආදායම සුරක්ෂිත කිරීම යන අරමුණු ඉටු වේ.
සමාගම් හෝ පුද්ගලික ඇපකරයක් යටතේ වාහන මුදා හැරීම මූලික වශයෙන් රජයට මූල්‍ය ආරක්ෂාවක් සපයයි. නඩු කටයුතු වසර ගණනාවක් ඇදී ගියද, රාජ්‍යයට හිමි විය යුතු බදු ආදායම පිළිබඳව අවසාන තීන්දුවක් ලැබුණු පසු, රජයට එම ඇපකරය මුදල් බවට පත් කර ගැනීමට හෝ ආනයනකරුවන්ගෙන් එම මුදල අයකර ගැනීමට නීත්‍යානුකූල හැකියාවක් ලැබේ.
ආනයනකරුවන්ට මෙය වැදගත් වන්නේ, වරායේ වාහන රඳවා තබා ගැනීම නිසා ගෙවීමට සිදුවන අධික රඳවා ගැනීමේ ගාස්තු (demurrage) සහ අගුලු ලා ඇති ප්‍රාග්ධනය (capital lockup) නිදහස් කර ගැනීමට හැකි වන බැවිනි. අධිකරණයේ මෙම ක්‍රියාවලිය පෙන්නුම් කරන්නේ, නඩුකරයේ විෂය වස්තුව භෞතිකව රඳවා තබා ගැනීමට වඩා මූල්‍යමය වශයෙන් එය සුරක්ෂිත කිරීම ප්‍රමුඛත්වයක් බවයි.3
මුදා හැරීම සඳහා රේගුවට ගෙවිය යුතු යැයි යෝජනා කරන ලද 35% අධිභාරය, මෙම නඩුකරයේ වඩාත්ම විවාදාත්මක කරුණයි. මෙම මුදල භාණ්ඩාගාරය විසින් යෝජනා කර තිබුණද 4, ආනයනකරුවන් තර්ක කරන්නේ එය වාහනයේ සැබෑ වටිනාකම ඉක්මවා යන බවයි.4
ජනාධිපති නීතිඥ ෆයිසර් මුස්තාපා මහතා විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද තර්කය, එනම් පෙත්සම්කරුවන් නඩුව ජයගතහොත් මුදල යළි අයකර ගැනීමට හැකි විය යුතු බවට වූ කොන්දේසිය, ඉතාම නෛතික වැදගත්කමක් දරයි. මෙම කොන්දේසිය අධිකරණය විසින් පිළිගැනීමෙන් අදහස් වන්නේ, රේගුවට ගෙවන මුදල නීත්‍යානුකූලව නිර්ණය කරන ලද අවසාන බද්දක් හෝ දඩයක් ලෙස නොසැලකෙන බවයි. ඒ වෙනුවට, එය නඩුවේ අවසාන තීන්දුව ලැබෙන තුරු රාජ්‍ය ආදායම ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වූ ආපසු ලබාගත හැකි ඇපයක් (Recoverable Security) ලෙස ක්‍රියාත්මක වේ.
ආනයනකරුවන්ගේ පෙත්සම්වල හරය වන්නේ, රේගුවේ ක්‍රියාමාර්ග අසාධාරණ බව හෝ නීතියට පටහැනි බව ඔප්පු කිරීමයි. එම නඩු කටයුතු ජයගතහොත්, රේගුවට බලය පැවරී නොමැති තීන්දුවක් මත ගෙවූ ඕනෑම මුදලක් ආපසු ලබා ගැනීමට ඔවුන්ට අයිතියක් ඇත. මෙම යළි අයකර ගැනීමේ මූලධර්මය තහවුරු කිරීම මඟින්, රාජ්‍යය විසින් අනාගතයේදී ඇති විය හැකි වන්දි ගෙවීමේ (Damages) අවදානම අවම කර ගනී. රේගුවේ මුල් තීන්දුව වැරදි බව අධිකරණය විසින් පසුව තීරණය කළහොත්, වාහන රඳවාගෙන සිටීම හේතුවෙන් සිදුවන ආර්ථික හානියට රජයට විශාල වන්දි මුදලක් ගෙවීමට සිදුවනු ඇත. කොන්දේසි සහිතව මුදා හැරීමෙන් එම අවදානම සමනය කරනු ලැබේ.
පූර්වාදර්ශ
මෙම නඩු මාලාව ශ්‍රී ලංකාවේ ආනයන ක්ෂේත්‍රය සඳහා ප්‍රබල පූර්වාදර්ශයක් සපයනු ඇත. වාහන ආනයනය ලිහිල් කිරීමෙන් පසු මෙම වංචනික ක්‍රමවේද (තෙවන රට LC සහ kW විෂමතා) බහුලව භාවිත වී ඇති බව අනාවරණය වී ඇත. 2024 වසරේදී වාහන ආනයනය ලිහිල් කිරීමෙන් පසුවත්, ආනයන ක්ෂේත්‍රයේ විනිවිදභාවය සහ බදු පැහැර හැරීම් පාලනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් පැවති දුර්වලතා මෙමඟින් ඉස්මතු වී ඇත.
මෙම අර්බුදයෙන් උගත යුතු ප්‍රධානතම පාඩම නම්, රජය විසින් ආනයන පාලන නීති සහ රේගු තක්සේරු ක්‍රියා පටිපාටි සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි, දැඩි ගැසට් නිවේදන නිකුත් කිරීමේ හදිසි අවශ්‍යතාවයයි. විශේෂයෙන්ම, ණයවර ලිපි විවෘත කළ යුතු ස්ථානය පිළිබඳ සීමාවන් සහ විදුලි වාහනවල තාක්ෂණික දත්ත සත්‍යාපනය කිරීමේ විධිමත් ක්‍රමවේදයන් ශක්තිමත් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මෙමගින් අනාගතයේදී මෙවැනි විශාල බදු පැහැර හැරීම් වැළැක්වීමට සහ වාණිජමය වශයෙන් රටට සිදුවන හානි අවම කිරීමට හැකියාව ලැබේ.
අවසාන වශයෙන්, ශ්‍රී ලංකා රේගුව විසින් කොන්දේසි සහිත මුදා හැරීමක් යෝජනා කිරීම මඟින්, නෛතික ගැටලුවලට මැදි වී ඇති ආනයන ක්ෂේත්‍රයට කෙටි කාලීන සහනයක් ලබා දී ඇති අතර, එහිදී අය කරන ලද 35% අධිභාරය නීතිමය විවාදයේ කේන්ද්‍රස්ථානය වී තිබේ. ලබන 22 වනදා පැවැත්වෙන සමථ සාකච්ඡාවල සාර්ථකත්වය මත, රේගුවේ පරිපාලන ස්ථාවරත්වය සහ රාජ්‍ය ආදායම සුරක්ෂිත කිරීමේ හැකියාව රඳා පවතිනු ඇත.
- https://www.sundaytimes.lk/250914/news/move-to-end-stalemate-over-vehicles-imported-through-third-countries-612311.html
- https://island.lk/john-keells-informs-court-625-byd-vehicles-are-detained-by-customs/
- https://www.themorning.lk/articles/T2B1NVe6chqzNvMiuF7A
