අප්‍රේල් මාසයේදී තෙල් ආනයන වියදමේ ආසාමාන්‍ය වැඩිවීම පසුපස වංචාවක්දැයි විශේෂඥයන් ප්‍රශ්න කරයි!

මැදපෙරදිග අර්බුදයත් සමඟ ගෝලීය බලශක්ති මිල ගණන් ඉහළ යාම මධ්‍යයේ, මාර්තු මාසයේ පැවති ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 630.1 සිට අප්‍රේල් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ තෙල් ආනයන බිල්පත ඩොලර් මිලියන 886 දක්වා ගිය වසරට සාපේක්ෂව 150% කින් ඉහළ ගොස් ඇත.

මෙය 2026 වසරේ මෙතෙක් වාර්තා වූ ඉහළම ඉන්ධන බිල්පත ලෙස සටහන් වේ.

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව පැවසුවේ, අඛණ්ඩව පවතින මැදපෙරදිග ගැටුම හේතුවෙන් ගෝලීය තෙල් මිල ඉහළ යාම සහ ආනයන පරිමාවන් වැඩිවීම මීට හේතු වී ඇති බවයි.

දත්තවලට අනුව, අප්‍රේල් මාසයේ ඉන්ධන ආනයන බිල්පත පමණක්, ඩොලර් මිලියන 2,457 ක් වූ එම මාසයේ සමස්ත ආනයන වියදමෙන් 36% ක ප්‍රතිශතයක් ගෙන ඇත.

එම මාසය තුළදී ශ්‍රී ලංකාව විසින් ඩොලර් මිලියන 108.1 ක බොරතෙල් ද, ඩොලර් මිලියන 734.6 ක පිරිපහදු කළ ඛනිජ තෙල් ද, ඩොලර් මිලියන 43.4 ක් වටිනා ගල්අඟුරු ද ආනයනය කර තිබේ.

මේ හේතුවෙන් 2025 වසරේ එම කාල සීමාවේ පැවති ඩොලර් බිලියන 1.41 ට සාපේක්ෂව, මේ වසරේ මුල් මාස හතරේ ඉන්ධන ආනයන බිල්පත ද වසරින් වසර 53.6% කින්, එනම් ඩොලර් බිලියන 2.16 කට වඩා ඉහළ ගොස් ඇත.

ගෝලීය බලශක්ති මිල ගණන් ඉහළ යාම සහ සහනාධාර පිරිවැය ඉහළ යාම මධ්‍යයේ පෙබරවාරි සහ මැයි අතර කාලයේදී රටේ තෙල් ආනයන බිල්පත හය ගුණයකට වඩා වැඩි වීමත් සමඟ ආර්ථිකය මත එල්ල වන පීඩනය වැඩි වන බවට ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා පසුගිය සතියේ අනතුරු ඇඟවීය.

තෙල් ආනයනය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති බවත්, මැයි මාසයේ ආනයනය ඩොලර් මිලියන 522 දක්වා ළඟා වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බවත් ඔහු පැවසීය.

විදේශ විනිමය ගලා යාම මත ඇති වන දැඩි පීඩනය ඉස්මතු කරමින් ඔහු කියා සිටියේ, “පෙබරවාරි මාසයට සාපේක්ෂව තෙල් ආනයනය හය ගුණයකට වඩා වැඩි වී තිබෙනවා” යනුවෙනි.

ඩීසල් ලීටරයක සැබෑ පිරිවැය රු. 720 ක් පමණ වන නමුත්, එය පාරිභෝගිකයින්ට අඛණ්ඩව රු. 392 කට අලෙවි කිරීම හේතුවෙන් රජයට සහ ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවට සැලකිය යුතු අලාභයක් දැරීමට සිදුවන බව ද ජනාධිපතිවරයා පැවසීය.

ඉහළ මිල ගණන් යටතේ වත්මන් පරිභෝජන මට්ටම් පවත්වාගෙන යාම මගින් ඩොලර් පිටතට ගලා යාම වේගවත් කරනු ඇති බවටත්, ආර්ථිකය මත අමතර පීඩනයක් ඇති කරනු ඇති බවටත් අනතුරු අඟවමින්, ඉන්ධන පරිභෝජනය අඩු කිරීමේ අවශ්‍යතාවය ද දිසානායක මහතා අවධාරණය කළේය.

ආර්ථික විශ්ලේෂක ධනූෂ පතිරණ ෆේස්බුක් සටහන් දෙකක් තබමින් මේ පිළිබද මෙසේ අදහස් දක්වා ඇත.

ලෝක තෙල් මිල සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටී ඇති නමුත් ලංකා රජය දේශීය ඉන්ධන මිල ගණන් දැවැන්ත ලෙස ඉහල දමා ඇත. තවත් ඉතාමත් වැදගත්ම කරුනක් වන්නේ 2026 පළමු මාස හතර තුල ඛණිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව බොර තෙල් මිලදී ගෙන ඇත්තේ 2025 වසරටත් වඩා අඩු මිලකට වීමයි! ලෝක වෙළඳපොලේ මිල ගනන් විශාල ලෙස පහල ගොස් ඇති මොහොතක සහ ඛණිජ තෙල් සංස්ථාව 2025 වසරටද සාපේක්ශව අඩු මිලකට තෙල් ආනයනය කල ඇති තත්වයක් තුල මේ ආකාරයට රජය දේශීය ඉන්ධන මිල ඉහල දමා ඇත්තේ ඇයි? උදාහරණයක් ලෙස 2026 පළවන මාස හතර තුල ඛණිජ තෙල් සංස්ථාව මිලදී ගැනීම කර ඇත්තේ බොර තෙල් බැරලයක් පිලිවෙලින් ඇ.ඩො. 68.11ක්, 66.67ක්, 66.48ක් සහ 73.19ක් වන මිලගනන් වලටයි. මෙම අගයන් සියල්ල පසුගිය වසරේ (2025) මුල් මාස හතරේ මිල දී ගැනීම් වලට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස පහල ගොස් ඇත (පහල මහ බැංකු දක්ත වගුව බලන්න )! මේ සියල්ල අතරවාරයේ තවත් ඉතා වැදගත් කරුණක් වන්නේ, ඛණිජ තෙල් සංස්ථාවේ ආනයන මිල ගනන් සැලකිය යුතු ලෙස පහල ගොස් තිබුනත් 2026 අප්‍රේල් මාසයේ ඉන්ධන ආනයනය සඳහා ඇ.ඩො. මිලියන 900කට ආසන්න මුදලක් වැයවීමයි. මෙය 2025 අප්‍රේල් මස ආනයන වියදම වූ ඇ.ඩො. මිලියන 354.7 මෙන් ආසන්න වශයෙන් තුන් ගුනයක්!!! ඛණිජ තෙල් සංස්ථාව අඩු මිලට බොර තෙල් ආනයනය කර ඇති පසුබිමක සමස්ථ ආනයන වියදමත් දේශීය ඉන්ධන මිලත් මේ ආකාරයට දැවන්ත ලෙස ඉහල යාමට හේතු වී ඇත්තේ කුමක්ද?

ඛණිජ තෙල් සංස්ථාව දේශීය ඉල්ලුමෙන් 50%ක් පමන ආවරනය කරන අතර ඉතිරි සියල්ල සිදු කරන්නේ විදේශ ආයතන විසිනි. එම නිසා මෙම මිල වැඩි කිරීම් ඔවුන්ගේ ලාබය මෙන්ම ඛණිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ ලාබය තර කිරීම සඳහා ගත් පියවරක් ලෙස ඍජුව පෙන්වා දිය හැක.

එමෙන්ම තුන් ගුනයකට ආසන්නව ඉහල ගොස් ඇති ආනයන වියදමට අනුරූපව සැබෑ තෙල් නැව්ගත කිරීම් රට තුලට පැමිණේදැයි රජය සොයා බැලිය යුතුය. මෙම නැව්ගත කිරීම් හදිසි විගණනයකට භාජනය කිරීම ප්‍රමුඛතාවයකි. මෙම අධික ආනයන පිරිවැය නීත්‍යානුකූල ආනයන ලෙස වෙස්වලාගත් ප්‍රාග්ධනය (ඇමරිකානු ඩොලර්) රටින් පිට කිරීම සඳහා ආනයන අධි-ඉන්වොයිස කිරීමක් විය හැකිය. වෙළඳපොළෙන් 50% කට වඩා විදේශීය සැපයුම්කරුවන් විසින් පාලනය කරනු ලබන බැවින්, මෙම කොල්ලකාරී ක්‍රමවේද හරහා ප්‍රාග්ධනය රටින් පිට කිරීමේ අවදානම තවත් ඉහල යයි.

2026 අප්‍රේල් මාසයේ පමනක් ඇ.ඩො. මිලියන 900ක් ඉන්ධන ආනයනයට යට කරන ගමන් බදාදා නිවසේ සිට සේවය කරන්න තිබ්බ නියෝගය රජය අහෝසි කලා; මෝටර් රථ සඳහා ලබා දුන් ඉන්ධන සලාකය විශාල වශයෙන් ඉහල දැමුව. අප්‍රේල් මාසයේ විනාශ කරපු මේ මුදල අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල ඉස්සරහා අවුරුද්දක් තිස්සේ ඇඹරිලා ගත්ත වාරික දෙකේ අගයටත් වඩා වැඩී. නමුත් දැන් මූල්‍ය අරමුදලත් කියන්නෙ විදේශ ණය ගෙවීමේ හැකියාව තියෙන්නෙ අවදානම් තැනක කියලයි. සුවිශේශී පිරිසකගේ ලාබය වෙනුවෙන් මේ ආකාරයට චේතනාන්විතව ආර්ථිකයක් විනාශය කරා ගෙන යෑම චීනයේ නම් මම හිතන්නේ මරණ දඬුවමෙන් සංග්‍රහ ලබන අපරාධයක්.