පර්පෙචුවල්ට පොදු දේපළ පනතෙන් නඩු දැමීමට තීන්දු කළ ඓතිහාසික තීන්දුව!

ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ වාර්තා වූ දැවැන්තම මූල්‍ය අක්‍රමිකතාවක් ලෙස සැලකෙන 2015-2016 මහ බැංකු බැඳුම්කර නිකුතුව සම්බන්ධයෙන් වන නඩු විභාගයේදී, 2026 ජූනි 1 වැනිදා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් අතිශය තීරණාත්මක සහ ඓතිහාසික නඩු තීන්දුවක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

මෙම තීන්දුව මගින්, ‘පොදු දේපළ පනත’ (Offences Against Public Property Act) යටතේ සංස්ථාපිත සමාගමකට එරෙහිව සාපරාධී චෝදනා ගොනු කළ නොහැකි බවට කොළඹ ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණය විසින් 2021 දෙසැම්බර් 6 වැනිදා ලබා දී තිබූ නියෝගය සම්පූර්ණයෙන්ම බල රහිත කරන ලදී.

මහාධිකරණයේ මතය සහ ඊට එල්ල වූ අභියෝගය

පර්පෙචුවල් ට්‍රෙෂරීස් ලිමිටඩ් (Perpetual Treasuries Limited) නම් ප්‍රාථමික අලෙවිකරණ සමාගම සහ අර්ජුන් මහේන්ද්‍රන්, අර්ජුන් ඇලෝසියස්, කසුන් පලිසේන ඇතුළු චූදිතයන් 10 දෙනෙකුට එරෙහිව මෙම නඩුව ගොනු කර තිබිණි. මහාධිකරණය හමුවේ මූලික විරෝධතාවයක් මතු කළ 7 වැනි විත්තිකරු ඇතුළු පිරිස තර්ක කළේ, පොදු දේපළ පනත මගින් අනිවාර්ය සිරදඬුවමක් නියම කර ඇති බැවින් සහ නීතිමය පුද්ගලයෙකු වන සමාගමක් (Juristic Person) සිරගත කළ නොහැකි බැවින්, එම පනත යටතේ 1 වැනි විත්තිකාර සමාගමට එරෙහිව චෝදනා ගොනු කළ නොහැකි බවයි. මහාධිකරණය එම විරෝධතාවය පිළිගනිමින් සියලුම විත්තිකරුවන් අදාළ චෝදනාවලින් නිදොස් කොට නිදහස් කළේය.

මෙම තීරණයට එරෙහිව නීතිපතිවරයා විසින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ අභියාචනයක් (SC/APPEAL/161/2023) ගොනු කරන ලද අතර, එහි වැදගත්කම සලකා බලා අගවිනිසුරු පී. පද්මන් සූරසේන මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් පංච පුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ලක් විසින් එය විභාග කරන ලදී.

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ ඓතිහාසික නිගමනය

විනිසුරු සමයවර්ධන මහතා විසින් ලියන ලදුව, සෙසු විනිසුරුවරුන් සිව්දෙනාගේම අනුමැතියෙන් ඒකමතිකව ප්‍රකාශයට පත් කළ මෙම තීන්දුව, ශ්‍රී ලංකාවේ ‘ආයතනික අපරාධ වගකීම’ (Corporate Criminal Liability) පිළිබඳව නව නීතිමය මානයක් සනිටුහන් කර ඇත.

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය දැඩිව පෙන්වා දුන්නේ, නවීන සමාජයේ සිදුවන මහා පරිමාණ මූල්‍ය වංචාවන් බොහොමයක් සංස්ථාපිත සමාගම්වල නාමයෙන් සිදු කෙරෙන බවයි. සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙකු විසින් කරන සුළු සොරකමකට දඬුවම් දිය හැකි නීතියකට, සමාගමක් විසින් කරන බිලියන ගණනක වංචාවකට දඬුවම් දිය නොහැකි යැයි පැවසීම නීතියේ මූලික පරමාර්ථයන්ට පටහැනි බව අධිකරණය අවධාරණය කළේය.

තීන්දුවේ ප්‍රධාන නීතිමය පදනම්:

සමාගම් ද නීතිය ඉදිරියේ ‘පුද්ගලයන්’ වේ: අර්ථනිරූපණ ආඥාපනතේ 2(t) වගන්තියට අනුව “පුද්ගලයා” යන්නට නීතිගත කරන ලද හෝ නොකරන ලද ඕනෑම සමාගමක් අයත් වේ. පොදු දේපළ පනතට ද මෙම අර්ථ කථනය අදාළ වේ.

සිරදඬුවම් දිය නොහැකි වුවත් දඩ නියම කළ හැක: පනතේ අනිවාර්ය සිරදඬුවමක් නියම කර තිබුණද, සමාගමකට සිරදඬුවම් දිය නොහැකි බව සැබෑවකි. එහෙත්, පනතේ සඳහන් වන ‘වංචා කළ දේපළෙහි වටිනාකම මෙන් තුන් ගුණයක් දක්වා වන දඩය’ සමාගමකට නියම කිරීමට අධිකරණයට පූර්ණ බලයක් ඇත.

ආයතනික ‘මනස සහ කැමැත්ත’ (Directing Mind and Will): සමාගමක පාලනය හොබවන අධ්‍යක්ෂවරුන් සහ ඉහළ නිලධාරීන්ගේ අපරාධකාරී චේතනාව (Mens Rea), සමස්ත සමාගමේම චේතනාව ලෙස නීතියෙන් පිළිගැනේ.

තීන්දුවේ අනාගත බලපෑම

මෙම තීන්දුව ශ්‍රී ලංකාවේ මූල්‍ය නීති පද්ධතිය ලද විශාල ජයග්‍රහණයකි. මින් ඉදිරියට, රජයේ දේපළ සාපරාධී ලෙස සාවද්‍ය පරිහරණය කරන කිසිදු සමාගමකට තම ‘සමාගම් ආවරණය’ (Corporate Veil) පිටුපස සැඟවී දඬුවම්වලින් ගැලවීමට නොහැකි වනු ඇත. මෙම තීරණයත් සමඟ මහාධිකරණයේ නියෝගය ඉවත දැමූ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය, පර්පෙචුවල් ට්‍රෙෂරීස් සහ සෙසු විත්තිකරුවන්ට එරෙහිව ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණ නඩු විභාගය යළි පවත්වාගෙන යාමට මාර්ගය විවර කර දුන්නේය.