ශ්‍රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව (PUCSL) විසින් පෞද්ගලික විදුලි වෙළඳාම පහසු කිරීම සහ බලශක්ති-අධික අංශවල ආයෝජන සඳහා සහාය වීම වෙනුවෙන් සරල, විනිවිද පෙනෙන සහ පිරිවැය මත පදනම් වූ ගාස්තු ක්‍රමයක් (wheeling tariff) හඳුන්වා දීමට යෝජනා කරනු ලබන අතර, මෙහි මිලකරණ යාන්ත්‍රණය පිළිබඳ සාකච්ඡා තවමත් මූලික අදියරේ පවතී.
PUCSL හි අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් සහ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී දමිත කුමාරසිංහ මහතා පැවසුවේ, මෙම ගාස්තුව තේරුම් ගැනීමට සරල විය යුතු බවත්, ආයෝජන දිරිගැන්වීමට තරම් දැරිය හැකි මට්ටමක පැවතිය යුතු බවත්, සම්ප්‍රේෂණ හා බෙදාහැරීමේ සමාගම්වල පිරිවැය ආවරණය කරමින් සහ සාධාරණ ප්‍රතිලාභයක් ලබා දෙමින් ඔවුන්ටද එය සාධාරණ විය යුතු බවත්ය.
“ආයෝජකයින් අධෛර්යමත් කරන තරමට මෙම ගාස්තුව අධික නොවිය යුතුයි. එය සම්ප්‍රේෂණ සහ බෙදාහැරීමේ සමාගම්වලටත් සාධාරණ විය යුතුයි” යනුවෙන් ඔහු 2026 ශ්‍රී ලංකා ආර්ථික සහ ආයෝජන සමුළුවේදී පැවසීය.
කුමාරසිංහ මහතා වැඩිදුරටත් පැවසුවේ ගාස්තු සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා ආරම්භ කර ඇති නමුත්, ක්‍රියාවලිය ඉදිරියට ගෙන යාමට අවශ්‍ය අදාළ නීතිමය විධිවිධාන ගැසට් කරන තුරු එය සැලකිය යුතු ලෙස ප්‍රගතියක් ලබා නොමැති බවයි.
අදාළ ගාස්තු සහ නියාමන විධිවිධානවලට යටත්ව, එක් පාර්ශවයක් විසින් උත්පාදනය කරන විදුලිය වෙනත් පාරිභෝගිකයෙකු වෙත ලබා දීම සඳහා විදුලිබල ජාලය හරහා ප්‍රවාහනය කිරීමට ‘Wheeling’ ක්‍රියාවලිය මගින් ඉඩ සැලසේ. මේ හරහා විදුලිය ලබා ගැනීමේදී ව්‍යාපාරවලට වැඩි නම්‍යශීලී බවක් ලබා දිය හැකි අතර, සැපයුම් ගිවිසුම්වලට එළඹීමට විදුලි උත්පාදකයින්ට සහ පාරිභෝගිකයින්ට අවස්ථාව උදාකර දෙයි.
කුමාරසිංහ මහතා සඳහන් කළේ, ආයෝජන තීරණයකින් පසුව විදුලි උත්පාදන ධාරිතාව වර්ධනය වන තෙක් බලා සිටිනවාට වඩා, ව්‍යාපෘති සඳහා ප්‍රාග්ධනය යෙදවීමට පෙර ආයෝජකයින්ට විදුලිය සුරක්ෂිත කර ගැනීමට හැකි විය යුතු බවයි. දත්ත මධ්‍යස්ථාන සහ අනෙකුත් බලශක්ති-අධික කර්මාන්ත ඇතුළු නව ආයෝජන ආකර්ශනය කර ගැනීම සඳහා, ව්‍යාපාර ක්‍රියාත්මක වීමට සූදානම් වන විට ප්‍රමාණවත් විදුලියක් ලබා ගත හැකි බව සහතික කිරීම විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.
විදුලිය කල්තියා ලබා ගැනීම සඳහා විදුලි සමාගම් සමඟ ගිවිසුම්වලට එළඹීමට ආයෝජකයින්ට මෙම ක්‍රියාවලිය මගින් ඉඩ සැලසිය හැකි බවත්, ඉල්ලුම සහ සැපයුම සමතුලිත කිරීම සඳහා විදුලි වෙළඳපොල විසින් අතිරේක යාන්ත්‍රණයක් සැපයිය හැකි බවත් ඔහු පැවසීය.
වෙළඳපල යාන්ත්‍රණයක් හරහා විදුලියෙන් 15% ත් 20% ත් අතර ප්‍රමාණයක් වෙළඳාම් කිරීමට හැකිවනු ඇතැයි කුමාරසිංහ මහතා ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, ගැනුම්කරුවන්ට ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා විදුලිය මිලදී ගැනීමට මෙය අවස්ථාව සලසයි. මෙම සම්ප්‍රේෂණ ගාස්තු (wheeling) සහ වෙළඳපල පදනම් කරගත් වෙළඳ විකල්ප යන දෙකම සංවර්ධනය කළ යුතු බව ඔහු පැවසීය.
ගාස්තු නියම කිරීමේ කාලරාමුව පිළිබඳව විමසූ විට ඔහු පැවසුවේ එය ඉක්මනින් අවසන් කරන බවත්, නමුත් ඊට පෙර විදුලිබල නියාමකයාට අදාළ අවශ්‍ය රෙගුලාසි සම්මත කරගත යුතුව ඇති බවත්ය.
යෝජිත ප්‍රවේශය සඳහා විදුලි පාරිභෝගිකයින්ගේ, උත්පාදකයින්ගේ සහ ජාල ක්‍රියාකරුවන්ගේ අවශ්‍යතා සමතුලිත කරන මෙන්ම විදුලි ජාලයට ප්‍රවේශ වීම සඳහා අධික පිරිවැයක් දැරීමට සිදු නොවන මිලකරණ ව්‍යූහයක් අවශ්‍ය වනු ඇත.
පුනර්ජනනීය බලශක්ති උත්පාදනය සහ ඊට අදාළ යටිතල පහසුකම් සඳහා ආයෝජන වේගවත් කිරීම වෙනුවෙන් නියාමන නිශ්චිතභාවය, විශ්වාසදායී විදුලි මිලදී ගැනීමේ ගිවිසුම් (Power Purchase Agreements) සහ වේගවත් අනුමත කිරීම් ඉල්ලා බලශක්ති අංශයේ පාර්ශවකරුවන්ගෙන් පුළුල් ඉල්ලීම් මතුවන පසුබිමක් තුළ මෙම අදහස් ප්‍රකාශ කිරීම සිදුවී ඇත.
