ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ට එරෙහිව යමින්, ගාසා තීරය සඳහා වන ඇමරිකානු සහාය ලබන කරුණු 15 කින් යුත් සාම සැලැස්මක් ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු විසින් ප්රතික්ෂේප කර තිබේ.
ඉරිදා නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් නෙතන්යාහු කියා සිටියේ, “ඊශ්රායලයේ දුර්වලතාවය සහ සියලු පෙරමුණුවලින් ඊශ්රායලය පසුබැසීම් පිළිබඳ කටකතා රැල්ලකට” තමා මුහුණ දෙමින් සිටින බවයි. එසේම ඊශ්රායලයේ එකඟතාවකින් තොරව ගාසා තීරයේ, ලෙබනනයේ සහ ඉරානයේ යුද්ධ අවසන් කිරීමට එක්සත් ජනපදය කරන බලපෑම්වලට ඔහු එහිදී දැඩි ලෙස දෝෂාරෝපණය කළේය.
ගාසා තීරය සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් ඔහු මෙසේ පැවසීය: “ඊශ්රායලය මෙම කරුණු 15 කින් යුත් ලේඛනය පිළිගන්නේ නැහැ. හමාස් සංවිධානය නිරායුධ කරන තුරු ඊශ්රායල ආරක්ෂක අංශ (IDF) කිසිදු පසුබැසීමක් සිදු කරන්නේ නැහැ. මා හමාස් සංවිධානය නිරායුධ කිරීම ගැන කතා කරන විට, ඉන් අදහස් කරන්නේ බර අවි, සැහැල්ලු අවි ඇතුළු සියලුම අවි ආයුධයි. එසේම අප කතා කරන්නේ සැබෑ නිරායුධ කිරීමක් ගැන මිස මනඃකල්පිත නිරායුධ කිරීමක් ගැන නොවේ. මේ මොහොතේත් අපි මේ සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකානුවන් සමඟ සාකච්ඡා කරමින් සිටිනවා.”
ට්රම්ප්ගේ සාම මණ්ඩලය (Board of Peace) විසින් පසුගිය ජූලි මාසයේදී මෙම කරුණු 15 ක සැලැස්ම යෝජනා කරන ලදී. ගාසා තීරයෙන් ඊශ්රායල හමුදා සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර ගැනීම සහ ස්වාධීන පලස්තීන ජාතික කමිටුවකට අවසානයේ බලය පැවරීම වෙනුවට හමාස් සංවිධානය නිරායුධ කළ යුතු බවට එමඟින් නියම කෙරිණි. ගිවිසුම අදියර වශයෙන් ක්රියාත්මක කරන බව ට්රම්ප් පවසා තිබුණද, ඉරිදා දින නෙතන්යාහු පැවසුවේ ගිවිසුම ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා පළමුව සම්පූර්ණයෙන්ම නිරායුධ කිරීමක් තමාට අවශ්ය බවයි.
ඊශ්රායල නායකයාගේ ප්රකාශවල ප්රධාන ඉලක්කය වූයේ එක්සත් ජනපදයයි [1]. කලාපය තුළ සාමය ඇති කිරීම සඳහා ට්රම්ප්ගේ ධවල මන්දිරය ගෙන යන සැලසුම්වලට මෙන්ම ගාසා තීරයේ සහ ලෙබනනයේ ඊශ්රායල ගැටුම්වලට ද, ඇමරිකානු-ඊශ්රායල ඒකාබද්ධ ප්රහාර මගින් ඉරානයේ ආරම්භ කළ යුද්ධයට ද ඊශ්රායලය ප්රධාන බාධකයක් ලෙස මතු වී තිබේ. ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී දැඩි මැතිවරණයකට මුහුණ දෙන සහ තම රජය තුළ සිටින දැඩි මතධාරීන්ගේ බලපෑම්වලට ලක්ව සිටින නෙතන්යාහු, ඊශ්රායලයේ ආරක්ෂකයා ලෙස සිය කීර්ති නාමය රට තුළ තහවුරු කර ගැනීම සඳහා ට්රම්ප් සමඟ ඇති ඔහුගේ සම්බන්ධතාවය ප්රසිද්ධියේ පරීක්ෂාවට ලක් කිරීමට සූදානම් බව පෙනේ.
එක්සත් ජනපදය ප්රමුඛ සැලැස්ම ප්රතික්ෂේප කරන බව ඊශ්රායලය මීට පෙරද සංඥා කර තිබුණි. ට්රම්ප් පසුගිය මාසයේ එය නිවේදනය කළ විගසම, ඊශ්රායලය පලස්තීන භූමියට එල්ල කරන බෝම්බ ප්රහාර තීව්ර කළේය – පසුගිය ඉරිදා එල්ල වූ ප්රහාරවලින් පුද්ගලයින් 18 දෙනෙකු මිය ගියේය. නෙතන්යාහුගේ කාර්යාලය මීට පෙරද මෙම සැලැස්මට සහාය නොදක්වන බව දක්වමින් මෙසේ පවසා තිබුණි: “ප්රසිද්ධියට පත් කර ඇති අනුවාදයෙන් ඊශ්රායලයේ ස්ථාවරය පිළිබිඹු වන්නේ නැහැ.”
නමුත් ඉරිදා සිදුකළ ප්රතික්ෂේප කිරීම වඩාත් ප්රබල සහ සෘජු එකක් වූ අතර, ට්රම්ප් සහ නෙතන්යාහු යන දෙදෙනාම දුෂ්කර මැතිවරණවලට මුහුණ දී සිටින පසුබිමක එය ට්රම්ප්ගේ ධවල මන්දිරය ඉලක්ක කරගත් බවක් පෙනෙන්නට තිබුණි. “අපට දේශන පවත්වන සියල්ලන්ටම වඩා වෙනස්ව, ඊශ්රායලයේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් කළ යුතු දේ අපි කරනවා, අවශ්ය වූ විට අපගේ හොඳම මිතුරන්ට එරෙහිව වුවද ස්ථාවරව සිටීමට අපට හැකියාව තිබෙනවා මෙන්ම ඒ කෙසේද කියා අප දන්නවා,” යැයි නෙතන්යාහු පැවසීය.
මේ සඳහා ඉරිදා දිනයේ ප්රතිචාර දැක්වූ ට්රම්ප්ගේ සාම මණ්ඩලයේ ප්රධානියා පැවසුවේ මෙම සැලැස්ම “ඉදිරියට යා හැකි එකම මාර්ගය” ලෙස පවතින බවයි. ගාසා තීරය සඳහා වන මණ්ඩලයේ මහ කොමසාරිස් නිකොලායි ම්ලැඩෙනොව් ඊශ්රායල රූපවාහිනියට මෙසේ පැවසීය: “අද අප ඉදිරිපත් කරන විකල්පය මෙම ඛේදවාචකය නැවත සිදු නොවන බව සහතික කරන ඉදිරියට යා හැකි එකම මාර්ගයයි.”
නෙතන්යාහුගේ ප්රතික්ෂේප කිරීම විදේශීය ගැටුම්වල සාමය ඇති කරන්නෙකු ලෙස පෙනී සිටීමට ට්රම්ප්ට ඇති ආශාවට එල්ල වූ ප්රබල පහරකි. නොවැම්බර් මාසයේ පැවැත්වීමට නියමිත එක්සත් ජනපද මධ්යවාර මැතිවරණයත් සමඟ, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය නැවත විවෘත කිරීමට සහ තෙල් හා පෙට්රල් මිල පහත හෙළීමට උපකාර කිරීම සඳහා ඉරානය තුළ සාමයක් සාකච්ඡා කිරීමට ධවල මන්දිරය දැඩි උත්සාහයක නිරත වෙමින් සිටී.
නමුත් මැදපෙරදිග ගැටුම් එකිනෙකට සම්බන්ධ වී ඇති අතර, හිස්බුල්ලා සංවිධානයට එරෙහි ආරක්ෂක කලාපයක් යැයි පවසමින් ඊශ්රායලය විසින් ඉඩම් අත්පත් කරගෙන සිටින ලෙබනනයට ද, ඊශ්රායලය විසින් වාර්ගික ශුද්ධ කිරීමේ ව්යාපාරයක් සිදු කරන්නේ යැයි එක්සත් ජනපදයේ ගල්ෆ් මිත්ර රටවල් හෙළා දකින ගාසා තීරයට ද සාමය ගෙන ඒම සඳහා එක්සත් ජනපදය සමාන්තර උත්සාහයන් අඛණ්ඩව කරගෙන යයි.
ඔහුට පෙර සිටි එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරුන් මෙන්ම, නෙතන්යාහු යනු ගනුදෙනු කිරීමට අපහසු මිත්රයෙකු බව ට්රම්ප් ද වටහා ගෙන තිබේ. 1996 දී පළමු වරට නෙතන්යාහු හමුවීමෙන් පසු බිල් ක්ලින්ටන් මෙසේ පැවසූ බව වාර්තා වේ: “මෙතන ඉන්න මහා බලවතා කවුද?”
මෑත කාලීනව, ගාසා තීරයේ සිදුවන මිනිස් ජීවිත හානි පිළිබඳ තම කනස්සල්ල නොසලකා හැර ඇති බව බයිඩන් පරිපාලනය වටහා ගත් නමුත්, නෙතන්යාහු සහ එක්සත් ජනපදය තුළ සිටින ඔහුගේ මිත්රයින් විසින් ඇති කළ හැකි දේශපාලන පසුබෑමට ඇති බිය නිසා නෙතන්යාහුට ප්රසිද්ධියේ සහාය දීම අඛණ්ඩව සිදු කළ අතර රටට ලබා දෙන හමුදා ආධාර සැලකිය යුතු ලෙස අත්හිටුවීමට පියවර ගත්තේ නැත.
කෙසේ වෙතත්, ට්රම්ප් හරහා නෙතන්යාහුට ධවල මන්දිරය තුළ වඩාත් සම්ප්රදායික නොවන සහ අනපේක්ෂිත පාර්ශ්වකරුවෙකු හමුවී තිබේ. නෙතන්යාහු යනු ට්රම්ප්ගේ ස්වභාවික මිත්රයෙකු වන අතර, ඊශ්රායලයට සහාය දීමේදී දුර්වල බව පවසමින් ඔහු මධ්යවාර මැතිවරණයට පෙර ඩිමොක්රටික් පාක්ෂිකයින්ට පහර දී තිබේ.
එහෙත් වඩාත් පුළුල් ලෙස ගත් කල, ඊශ්රායලයට සහ ගාසා තීරයේ එහි යුද්ධයට ඇති සහයෝගය ඩිමොක්රටික් පක්ෂය තුළ ඛාදනය වෙමින් පවතින අතර, රිපබ්ලිකන් පක්ෂයට 2028 ජනාධිපතිවරණය සඳහා පෙරමුණේ සිටින උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් සිටින අතර, ඔහු ඊශ්රායලය සහ ගාසා යුද්ධය පිළිබඳව ප්රසිද්ධියේම සැක සහිත ආකල්පයක් දරන්නෙකි.
නෙතන්යාහුට කරන බලපෑම් වැඩි කර ඊශ්රායලයට හිතවත් සමහර මිත්රයින් දුරස් කර ගන්නවාද, නැතහොත් ගාසා සාම සැලැස්ම සඳහා වන ඔහුගේ උත්සාහයන් සමහරවිට දින නියමයක් නොමැතිව ඇණහිටීමට ඉඩ දෙනවාද යන්න ට්රම්ප්ට තීරණය කිරීමට සිදුවනු ඇත.
මෙම ප්රශ්නයට පිළිතුර බොහෝ දුරට එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයාගේම දේශපාලන සහජ බුද්ධිය මත රඳා පවතිනු ඇත – එක්සත් ජනපද ඡන්දදායකයින් බලාපොරොත්තු වන්නේ ගාසා තීරයේ මෑතකදී ඇති වූ ලේ වැකි යුද්ධයක් අවසන් කිරීමට හැකියාව ඇති රාජ්ය තාන්ත්රිකයෙකු ලෙස ට්රම්ප් ඉස්මතු වනු දැකීමටද, නැතහොත් නෙතන්යාහු සමඟ ඇති කරගන්නා ප්රසිද්ධ ගැටුමක් ඔහුගේ ආධාරකරුවන් අතර කැරැල්ලක් ඇති කරයිද? රටවල් දෙකම කැලඹිලි සහිත මැතිවරණ චක්රවලට අවතීර්ණ වීමත්, එක්සත් ජනපද ඡන්දදායකයින් අතර ඊශ්රායලයට ඇති සහයෝගයේ පරම්පරාගත වෙනසක් සිදුවෙමින් පැවතීමත් සමඟ, මෙම ප්රතිඵලය ඊශ්රායලය සහ එක්සත් ජනපදය අතර සන්ධානය යළි නිර්මාණය කිරීමට හේතු විය හැක.
