මීගමුව බන්ධනාගාරයෙන් පසුගිය සතිය පුරා වාර්තා වූ බිහිසුණු දර්ශන සමස්ත ශ්‍රී ලාංකීය සමාජයම දැඩි කම්පනයකට පත් කර තිබේ. කිසිසේත්ම සිදුනොවිය යුතුව තිබූ මෙම ඛේදවාචකයේදී රජයේ භාරයේ සහ රැකවරණයේ සිටි රැඳවියන් විසිඑක් දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත් වූ අතර, රැඳවියන්ගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් රාජකාරියේ නිරතව සිටි බන්ධනාගාර නිලධාරීන් අට දෙනෙකු ද අමානුෂික ප්‍රහාරයන්ට ලක්ව ජීවිතක්ෂයට පත් වූහ.
මෙම අර්බුදයේ දැඩි සංවේදීතාවය මැනවින් පැහැදිලි වූයේ, දැඩි සේ කම්පනයට පත්ව සිටි අධිකරණ අමාත්‍ය හර්ෂණ නානායක්කාර මහතා මියගිය බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ට ගෞරව දැක්වීම සඳහා වැලිකඩ බන්ධනාගාරය වෙත පැමිණි අවස්ථාවේදීය.
එහිදී ඔහුට මුහුණ දීමට සිදු වූයේ දිවි ගලවා ගත් බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ගේ දැඩි වැලපීමට සහ කෝපයටය. එය වසර ගණනාවක් පුරා තමන්ගේම බරින් යටවී අවසානයේ සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳවැටුණු පද්ධතියක සැබෑ ස්වරූපය කියාපාන්නකි. සිදු වූ විනාශකාරී සිදුවීම් පිළිබඳව විමර්ශනය කිරීම සඳහා රජය විසින් වහාම බලතල සහිත උසස් කමිටුවක් පත් කර ඇති අතර, මෙම ව්‍යසනයට හේතු වූ පද්ධතිමය අසාර්ථකත්වයන් පිළිබඳව සමීපව නිරීක්ෂණය කිරීමේදී පෙනී යන්නේ මේ පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම් දශක ගණනාවක සිටම දකින්නට ලැබුණු බවයි.
මෙවැනි මහා අපරාධයක් නැවත කිසි දිනක සිදු නොවන බවට වගබලා ගැනීමට නම්, රට තාවකාලික ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් ඔබ්බට බලා බන්ධනාගාර පද්ධතියේ අභ්‍යන්තරයේ පවතින විනාශය හඳුනාගත යුතුය.
මාධ්‍ය වාර්තා ඔස්සේ පැමිණෙන තවමත් තහවුරු නොවූ තොරතුරුවලට අනුව, මෙම ඛේදවාචකය විනාශකාරී පියවර දෙකකින් සිදුව ඇත. පළමු දිනයේදී ප්‍රතිදේහ කණ්ඩායම් දෙකක් අතර ඇති වූ දේශීය ගැටුමකින් ප්‍රචණ්ඩත්වය හටගෙන තිබේ.
මෙම ගැටුම මීගමුව බන්ධනාගාර පරිශ්‍රය පුරා වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර පසුව එදිනම පාලනය කර තිබේ. නමුත් දෙවන දිනයේදී එනම් පසුදින උදෑසන ආහාරය ලබාදෙන අවස්ථාවේදී වඩාත් දරුණු ගණයේ සැලසුම්සහගත කැරැල්ලක් හටගෙන ඇත. මෙම දෙවන රැල්ල පෙර නොවූ විරූ හානියක්, රජයේ දේපළවලට විශාල විනාශයක් සහ අවසානයේ ඛේදජනක ලෙස ජීවිත රැසක් අහිමි වීමට හේතු විය.
පළමු දින සිදුවීම ප්‍රතිදේහ කණ්ඩායම් අතර පැවති නොසන්සුන්තාවයක ක්ෂණික පිපිරීමක් වුවද, දෙවන දින ඇති වූ කැරැල්ල බන්ධනාගාර බලධාරීන්ගේ දුර්වලතාවය සහ පවතින අවුල් සහගත තත්ත්වය ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් එක් කණ්ඩායමක් විසින් සූක්ෂ්ම ලෙස සැලසුම් කරන ලද්දක් බව උපකල්පනය කළ හැකිය.
ස්වාධීන පරීක්ෂණ අවසන් වීමට පෙර කිසියම් නිශ්චිත කණ්ඩායමකට සෘජුවම දෝෂාරෝපණය කිරීම අකාලයේ සිදු වන්නක් වුවද, කුඩා ගැටුමක් ජාතික ඛේදවාචකයක් දක්වා වර්ධනය වීමට ඉඩ සලසා දුන් බන්ධනාගාර පද්ධතියේ පවතින බරපතල දුර්වලතා නොසලකා හැරිය නොහැක.
මීගමුව බන්ධනාගාරය මෙවැනි වෙඩි බෙහෙත් ගබඩාවක් බවට පත් කිරීමට බලපෑ තීරණාත්මක සාධක පිළිබඳව පත් කළ උසස් කමිටුව මෙන්ම මහජනතාව ද දැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුය.
මාධ්‍ය වාර්තාවලට අනුව, මෙම කැරැල්ල සිදුවන අවස්ථාවේදී රැඳවියන් හයසියත් නවසියත් අතර ප්‍රමාණයකට පමණක් ගැලපෙන සේ ඉදි කර ඇති මීගමුව බන්ධනාගාරය තුළ රැඳවියන් දෙදහස් හාරසියයක් පමණ රඳවා තබා ගෙන සිට ඇත. අධික ලෙස රැඳවියන් පිරී ඉතිරී යාමේ මෙම තත්ත්වය දිවයින පුරා පවතින අනෙකුත් සියලුම බන්ධනාගාරවලද මෙලෙසම හෝ මීට වඩා දරුණු මට්ටමක පවතිනවා විය.
මිනිසුන්ට නිදහසේ හුස්ම ගැනීමටවත් නොහැකි, ගෞරවාන්විතව ජීවත් විය නොහැකි පටු අවකාශයන් තුළ ඔවුන් සිර කර තැබූ විට ආක්‍රමණශීලී ලෙස හැසිරීම ස්වාභාවික මිනිස් මනෝවිද්‍යාවයි. අධික ලෙස රැඳවියන් පිරී තිබීම නිසා සනීපාරක්ෂාව පිරිහෙන අතර, මානසික පීඩනය ඉහළ ගොස් කල්ලි කණ්ඩායම් අතර වෛරය වර්ධනය වේ. එමෙන්ම නිසි නිරීක්ෂණ කටයුතු සිදු කිරීමද සම්පූර්ණයෙන්ම අපහසු කරවයි.
රැඳවියන්ගේ සංඛ්‍යාව මෙලෙස සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යද්දී බන්ධනාගාර සේවක මණ්ඩලයේ සංඛ්‍යාව නොවෙනස්ව පැවතුණි. කැරැල්ල හටගත් දිනවලදී රැඳවියන් 2400ක් කළමනාකරණය කිරීම සඳහා රාජකාරියේ යෙදී සිටි නිලධාරීන් සංඛ්‍යාව ඉතාමත් අල්ප එකක් විය.
අර්බුදය හටගත් අවස්ථාවේදී මෙම නිලධාරීන්ට අධික රැඳවියන් පිරිසක් ඉදිරියේ කිසිදු ආරක්ෂාවක් නොමැතිව තනි වීමට සිදු විය. මෙම බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ගේ මරණයන්, කිසිදු ආරක්ෂක පියවරක් නොමැතිව තම සේවකයන්ගෙන් ආශ්චර්යයන් බලාපොරොත්තු වන පද්ධතියක පවතින ඛේදවාචකය මනාව පෙන්වා දෙයි.
ඛේදවාචකය තවදුරටත් දරුණු කිරීමට බලපෑවේ අණදීමේ දාමයේ පැවති බිඳවැටීමයි. වාර්තාවලට අනුව කැරැල්ල මුලින්ම හටගත් අවස්ථාවේදී, තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා තීරණාත්මක පියවර ගන්නා ලෙස බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ට පැහැදිලි නියෝග ලැබී නොමැත.
මීට අමතරව, පොලිසිය බන්ධනාගාර පරිශ්‍රය වෙත කැඳවා ඇත්තේ ද කැරැල්ල පාලනයෙන් ගිලිහී ගොස් පැය කිහිපයකට පසුවය. මෙම මාරාන්තික ප්‍රමාණය ඉක්මවා ගිය ප්‍රවේශය, කුඩා නොසන්සුන්තාවයක් මාරාන්තික කැරැල්ලක් දක්වා වර්ධනය වීමට ඉඩ සැලසීය.
වඩාත්ම නින්දිත පරිපාලනමය හෙළිදරව්ව වන්නේ, පූර්ව බන්ධනාගාර කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා ධුරයෙන් ඉවත් කිරීමෙන් පසු මාස කිහිපයක් තිස්සේ බන්ධනාගාර දෙපාර්තමේන්තුව ප්‍රධානියෙකු නොමැතිව ක්‍රියාත්මක වීමයි.
ඉහළම මට්ටමේ පැවති මෙම නායකත්ව පුරප්පාඩුව ආයතනික විනය පිරිහීමට, දුර්වල අර්බුද කළමනාකරණයට සහ තීරණාත්මක ප්‍රතිපත්ති නොමැති වීමට සෘජුවම බලපෑවේය.
මීට දශක කිහිපයකට පෙර ශ්‍රී ලංකාව තුළ විනිසුරු ඕ එස් ඇම් සෙනෙවිරත්න සහ සෑම් විජේසිංහ වැනි කීර්තිමත් පුද්ගලයන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ශක්තිමත් ස්වාධීන බන්ධනාගාර නිරීක්ෂණ කමිටු ක්‍රමවේදයක් පැවතුණි.
මෙම ස්වාධීන ආයතන නිතිපතා බන්ධනාගාර පරීක්ෂා කරමින්, රැඳවියන්ගේ සුභසාධනය සහ ජීවන තත්ත්වයන් සොයා බලමින් සිවිල් සමාජය සහ බන්ධනාගාරය අතර වැදගත් පාලමක් ලෙස කටයුතු කළේය. වසර ගණනාවක් පුරා මෙම වටිනා පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම අක්‍රිය වීමට ඉඩ හැරියේය.
සොයා බැලීමට ස්වාධීන ඇස් නොමැති වූ විට, අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වීම් වැඩි වූ අතර, දුක්ගැනවිලි උත්සන්න වී ඉදිරියේදී පැමිණෙන විනාශයේ අනතුරු ඇඟවීමේ සලකුණු සම්පූර්ණයෙන්ම මඟහැරී ගියේය.
මීගමුව ඛේදවාචකයේ අවසාන වගකීම කැරලි ගැසූ රැඳවියන්, අසරණ වූ නිලධාරීන් හෝ පුරප්පාඩු වූ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය මත පමණක් පැටවිය නොහැක. එහි වගකීම සමස්ත සමාජයම භාරගත යුතුය. මෙම සිදුවීම බන්ධනාගාර ප්‍රතිසංස්කරණ දෙවන පෙළේ කාර්යයක් ලෙස සැලකූ පාලකයන්ගේ සහ සමාජයේ සාමූහික හෘද සාක්ෂියට එල්ල වූ දැඩි නිග්‍රහයකි.
දේශපාලන පාලන තන්ත්‍රයන් දශක ගණනාවක් තිස්සේ බන්ධනාගාර ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳව වචනවලට පමණක් සීමා වී ක්‍රියා කළහ. සැලසුම් සකස් කෙරුණි, කමිටු රැස් විය, ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන්ට අත්සන් තැබුණි, නමුත් බිම් මට්ටමේ කිසිදු වැදගත් වෙනසක් සිදු නොවීය. බන්ධනාගාර සලකනු ලැබුවේ අනවශ්‍ය මිනිසුන් මහජන දර්ශනයෙන් සහ සමාජයේ සිතුවිලිවලින් සඟවා තබන මිනිස් ගබඩාවන් ලෙසය. වරදකරුවන් වූ හෝ වැරදිවලට සැකකූ පුද්ගලයන් දුක් විඳිය යුතුය යන පොදු සමාජ ආකල්පය මෙම දේශපාලන නොසලකා හැරීමේ සංස්කෘතිය පෝෂණය කළේය.
බන්ධනාගාර යනු රටක ශිෂ්ටාචාරයේ කැඩපතක් යැයි කීම වරදක් නොවේ. රැඳවියන්ගේ මනුෂ්‍යත්වය අප උදුරා ගන්නා විට, අප මුළු රාජ්‍ය තන්ත්‍රයම අමානුෂිකත්වයට පත් කරයි. රජයේ උසස් කමිටුව හුදෙක් දේශපාලන හානි පූරණය සඳහා පමණක් භාවිත කරන මෙවලමකට වඩා එහා ගිය එකක් විය යුතු නම්, එහි සොයාගැනීම් රැඩිකල් ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් සඳහා මඟ පෑදිය යුතුය. මෙවැනි අඳුරු දිනයක් නැවත කිසිදා සිදු නොවන බවට වගබලා ගැනීම සඳහා රජය වහාම හදිසි ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම ආරම්භ කළ යුතුය.
මීගමුව බන්ධනාගාරයේ සිදු වූ ඛේදවාචකය පද්ධතිමය උදාසීනත්වය, දේශපාලන අසාර්ථකත්වය සහ සමාජීය නොසලකා හැරීම නිසා උපන් ව්‍යසනයකි. මියගිය රැඳවියන් සිටියේ රජයේ භාරයේ බැවින්, ජීවිත ආරක්ෂා කිරීමේ මූලික වගකීම රජය පැහැදිලිවම පැහැර හැර ඇත. මියගිය බන්ධනාගාර නිලධාරීන් ආරක්ෂා කිරීමට තමන් නිල ඇඳුම් ඇඳි පද්ධතිය විසින්ම ඔවුන්ව අතරමං කර තිබුණි.
අධිකරණ අමාත්‍ය හර්ෂණ නානායක්කාර මහතා බන්ධනාගාරවල පවතින අධික තදබදය තාවකාලිකව හෝ අඩු කිරීමේ පියවරක් ලෙස හිටපු මහමෝදර රෝහල් පරිශ්‍රය සහ බොගම්බර බන්ධනාගාරය භාවිත කිරීමට දැනටමත් ගැසට් පත්‍රයක් මඟින් PRKASHAYATA පත් කර ඇත.
මීට පෙර අධිකරණ අමාත්‍යවරයා ප්‍රකාශ කර තිබුණේ අඩු අවදානමක් සහිත වැරදිකරුවන්ට බන්ධනාගාර සිරකුටිවල ඉඩ ලබා දෙනවා වෙනුවට නිවෙස්වල රැඳී සිටීමට අවසර දෙන නව නීති සකස් කරන බවයි. එවැනි ප්‍රගතිශීලී යෝජනාවලට බන්ධනාගාරගත කිරීම වෙනුවට නිවාස අඩස්සියේ තැබීම සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික අත් පළඳනා හෝ පාද පළඳනා වැනි නිරීක්ෂණ උපකරණ මඟින් ඔවුන්ව නිරීක්ෂණය කිරීම ඇතුළත් වේ.
මෙම ක්‍රියාමාර්ග සහ අනෙකුත් පියවරයන් කඩිනම් කළ හැකි නම්, එය බිඳවැටුණු පද්ධතිය ඉවත් කර මිනිස් ගෞරවය, ආරක්ෂාව සහ සැබෑ පුනරුත්ථාපනය මත පදනම් වූ නව බන්ධනාගාර ව්‍යුහයක් ගොඩනැගීමේ පළමු පියවර වනු ඇත. සාධාරණත්වය ඉල්ලා සිටින්නේ කඩිනම් සහ මැනවින් සැලසුම් කළ ක්‍රියාමාර්ගයකි. බන්ධනාගාර පද්ධතිය තුළ රැඳවියන් මෙන්ම බන්ධනාගාර නිලධාරීන් ද අනාරක්ෂිතය. ඊළඟ කැරැල්ල හටගන්නා තෙක් හෝ බන්ධනාගාර ගිනිබත් වන තෙක් බලා සිටීමට රටට තවදුරටත් හැකියාවක් නැත.
_ නීතිඥ ජාවිඩ් යූසුෆ්_
